Kleinere Beiträge in Zeitungen und Foren

 

Short Writings in Newspapers and Forums

 

Gazete ve Forumlarda Yazılar

 

 

 

 

Auf dieser Seite sind einige kürzere Artikel, die ich für Zeitungen, Foren  geschrieben habe – meist als Leserbriefe – zu finden. Hierbei handelt es sich entweder um veröffentlichte, nichtveröffentliche oder nur teilweise veröffent-lichte Beiträge meist nicht-wissenschaftlichen Charakters.

 

I n h a l t  d i e s e r  S e i t e  -  C o n t e n t s  -  İ ç i n d e k i l e r :

 

1.  Zu den hinterhältigen Terroranschlägen in den USA

 

2.  „Dialog mit Muslimen“ – Reaktion auf zwei Zeitungsartikel:

     „Distanz nicht nur symbolisch“ (Lokalausgabe Kierspe der „Meinerzhagener Zeitung“ vom
      24.09.2001)

      „Dialog über Kreuzzug und Dschihad“ (Lokalausgabe Kierspe der „Westfälischen Rundschau“ 
      vom 24.09.2001)

 

3.  Buchbesprechung (Türkisch):

     „Bilim Adına Siyaset Yapmak – Karl Koch’un ‚Reise im pontischen Gebirge und
     türkischen Armenien’ kitabının çevirisi üzerine“

     <Politik unter dem Vorwand der Wissenschaft betreiben: Über die Übersetzung von
      Karl Koch’s Buch "Reise im pontischen Gebirge und türkischen Armenien">

 

4. Antwort (Türkisch) auf die Reaktion von Muzaffer Arıcı auf obige Buchbe-
      sprechung:

     „Muzaffer Arıcı’nın 27 Kasım 2001’de Karalahana forumunda yayınlanan
     yazısına yanıt“

 

Seite 2

 

5.  Buchbesprechung von:

     Ali Rafet ÖZKAN: Türkiye Çingeneleri <Die Zigeuner der Türkei, Türkisch>

     Ankara 2000 (T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları)

 

6. Diskussionsbeitrag zum Thema Moscheebau in Deutschland im „Forum der
      Bürger Initiative Wertheim gegen Moschee-Bau“ vom 25.6.2003 

 

7.  Bericht über zwei internationale Konferenzen zum Thema Zigeuner in der

     Türkei 2005

 

8.  Bemerkungen zu „Nevipe- Nachrichten und Beiträge aus dem Rom e.V.“, 

     H.4/ 2012

 

 

Der folgende Beitrag wurde am 11.September 2001 unter dem Eindruck der Terroranschläge in New York und Washington geschrieben und an verschiedene Zeitungen geschickt. Die „Tageszeitung“ („taz“) hat am 14.09.2001

<http://www.taz.de/pt/2001/09/14/a0166.nf/text.ges,1>

und die Neue Zürcher Zeitung am 18.09.2001

<http://archiv.nzz.ch/books/nzzmonat/0/$7NBPI$T.html>

Teile daraus als Leserbriefe veröffentlicht.

 

1. Zu den hinterhältigen Terroranschlägen in den USA

 

Die Täter und die Verantwortlichen der Terroranschläge in den USA haben sich außerhalb der menschlichen Gesellschaft gestellt und sich auf die Stufe von Tieren begeben.

Wenn auch offenbar noch keine gesicherten Erkenntnisse über die Hintermänner vorliegen, so wird man sie wohl mit fast 100 %iger Wahrscheinlichkeit Muslimen, genauer gesagt Arabern anzulasten haben.

Die Beifallsbekundungen bei Palästinensern und anderen Arabern zeigen, ebenso wie die palästi-nensischen Selbstmordanschläge der letzten Zeit und dem Terrorismus früherer Jahre, welch primitiver Geisteszustand bei Tätern und ihren Sympathisanten herrscht. Wenn solche Perverse als Helden gefeiert werden, dann zeigen die Claqeure, daß ihre Mentalität genauso pervers ist.

Und da besitzen palästinensische Führer (und mit ihnen westliche Sympathisanten) noch die Unver-schämtheit, die Welt für das arme palästinensisch-arabische Volk einnehmen zu wollen ?

Einerseits klagen sie über ihre Toten in dem Konflikt, andererseits werden sie als "Märtyrer" gefeiert, so als ob Hirnverbrandheit schon die Eintrittskarte für das Paradies sein könnte. Wenn dem so ist, welches Mitgefühl erwarten sie dann noch ? Wie wenig diesen Leuten ein Menschenleben ist, weder eigenes noch fremdes, haben sie immer wieder zur Genüge deutlich gemacht. Wenn sie schon bomben wollen, dann nicht noch mit den Sympathien der Welt.

Die palästinensischen Araber haben ihren hinterhältigen Terrorismus schon vor der Gründung des Staates Israel begonnen und eben bis heute fortgesetzt. Jüdische Palästinenser und ihre arabischen Nachbarn könnten in Frieden und Wohlstand miteinander leben, doch war und ist die muslimisch-arabische Arroganz nicht dazu bereit; Juden gelten schon seit qur’anischen Zeiten als ihnen unter-geordnet. Die nach Palästina eingewanderten Juden und die Ideologen des Zionismus wollten jedenfalls ein solches friedliches Miteinander.

Was sich in den USA ereignet hat, ist "nur" eine vielfach potentierte Form eines schon mittlerweile aus dem unheiligen Land sattsam bekannten Fanatismus.

Terrorismus, gleich wo er auch immer stattfindet, darf politisch nicht auch noch belohnt werden. Politische Unfähigkeit mit Barbarei zu kompensieren, darf keine Unterstützung bekommen und erwar-ten. Die EU darf kein Geld mehr an die korrupte Palästinensische Autonomiebehörde zahlen; die bisherigen Gelder sind vor allem in Waffen, den Aufbau zahlreicher Geheimdienste, die die autoritäre Clique stützen und Oppositionelle beseitigen, volksverhetzende Schulbücher und andere dunkele Kanäle geflossen. Sollen sich doch die reichen arabischen Länder um ihre armen palästinensischen Brüder und Schwestern kümmern, wenn ihnen an deren Schicksal etwas gelegen sein sollte.

Aber die täuschen eben nur Empörung vor, wenn es Juden sind, die für den Tod von Arabern ver-antwortlich sind, nicht aber wenn, wie z.B. in Algerien, weit mehr Menschen von arabischer Hand getötet werden.

Wenn Arafat "im Namen des palästinensischen Volkes" den USA sein "Beileid" ausspricht, dann könnte man das als lächerliches Theater bezeichnen, wenn es nicht so traurig wäre. Diese doppelzüngige Schlange hat immer wieder bewiesen, daß seine Worte keinen Pfifferling wert sind. Er verdient keine Unterstützung, doch gibt es offenbar (leider) keine demokratische Alternative unter den Palästina-Arabern, die auch die Macht hätten, das Steuer der dem Abgrund zusteuernden Terrormaschine herum-zureißen.

Diejenigen, die sich bei ihren hinterhältigen terroristischen Aktionen auf den Islam berufen, sind sich offenbar nicht bewußt, welchen Schaden sie dieser Weltreligion zufügen. Sie machen sich auch keine Gedanken darüber, daß sie den muslimischen Minderheiten in nichtmuslimischen Ländern einen denkbar schlechten Dienst erweisen und eine anti-islamische Stimmung befördern. Die Perversion des Islams, ja von Religion überhaupt – sie hat es ja auch in der Geschichte des Christentums gegeben – sollte von demokratisch gesinnten Muslimen viel ernster genommen und stärker bekämpft werden, damit eine größere islamisch-christlich/ jüdische Konfrontation weltweit rechtzeitig vermieden werden kann, einer "Globalisierung", an der niemandem gelegen sein kann.

Die Gehirnwäsche, die die Selbstmordattentäter und ihre Sympathisanten durchlaufen, und die sie in die Tradition der Haschaschiyun, der Assassinen des Hasan as-Sabah stellen, zeigt, wie tief eine men-schenverachtende Meuchelmördermentalität im Mittleren Osten verwurzelt ist.

Welchen Vorteil für ihre Sache können die Drahtzieher solcher Terrorakte eigentlich erwarten, wenn der überwiegende Teil der zivilisierten Welt dem mit Abscheu begegnet ? Kann es mehr als die Befrie-digung eines Psychopathen über einen gelungenen Coup sein ? Es ist nicht vorstellbar, daß die Tat dieses Abschaums der Menschheit den palästinensischen Arabern einen Vorteil bringt – im Gegenteil, Israels Maßnahmen gegen den Terrorismus werden in der Welt mehr Verständnis finden.

Ist solchen Terroranschlägen, wenn man denn nun die Drahtzieher herausfinden sollte, überhaupt anders als mit Vergeltung zu begegnen ? Was würde es bedeuten, wenn man keine Vergeltung üben würde ?

Bei aller Wut und Trauer, eines gehört jedoch auch hierher: Die USA und andere Mächte müssen endlich lernen, daß man nicht menschenverachtende Diktaturen (in jüngster Zeit z.B. in Afghanistan) oder Terrorgruppen (z.B. albanische) aus welchen Gründen auch immer offen oder verdeckt unter-stützen darf. Die jetzigen Terroranschläge sollten/ müssen ein Umdenken bewirken. Das ist man den Opfern und ihren Angehörigen schuldig. So schrecklich es auch ist, der barbarische Akt hat der Arroganz der Großmacht USA seine Grenzen aufgezeigt. Dies soll und kann nicht im mindesten diese niederträchtigen Taten rechtfertigen.

 

 

 

 

2. Der folgende Beitrag ist am 25.September 2001 als Reaktion auf Berichte in der Lokalausgabe Kierspe der „Meinerzhagener Zeitung“ ("Distanz nicht nur symbolisch") und der „Westfälischen Rundschau“ („Dialog über Kreuzzug und Dschihad“), jeweils vom 24.09.2001 geschrieben worden, jedoch wegen der Länge in keiner der beiden Zeitungen gedruckt worden. Er ist jedoch im online-lokalFORUM Märkischer Kreis

http://www.come-on.de/forum/YaBB.pl?board=lokales&action=display&num=192 erschienen.

 

Distanz nicht nur symbolisch

 

Multireligiöses Gespräch kommt nur langsam in Gang, obwohl bei den Anwesenden ein guter Wille zu erkennen ist. Berührungsängste und Sprachprobleme behindern noch das offene Gespräch und gemeinsame Gebet

KIERSPE • Es sollte eine Geste der Höflichkeit sein. Kurz vor Beginn der Diskussion zwischen Vertretern der christlichen Kirche und des Islam nahm Sevat Koscun vom Ausländerbeirat Meinerzhagen seinen Stuhl aus der Mitte des Podiums und rückte ihn an den Rand des Podiums. Natürlich nur aus Rücksicht vor den anderen Diskussionsteilnehmern, schließlich musste Koscun für den anwesenden Hodscha Erol Önal übersetzen - und das sollte die anderen nicht stören. Und trotzdem, der Abstand zu den anderen Diskussionsteilnehmern war nun augenscheinlich: Auf der einen Seite die christlichen Vertreter, auf der anderen die moslemischen.

Das Klassenzimmer, wo die Diskussion unter der Leitung von Jürgen Rittinghaus stattfand, war gut gefüllt. Ob es schon vor zwei Wochen einen solchen Gesprächsbedarf zwischen Christen und Moslems gegeben hätte? Der Vertreter der evangelischen Seite, Ulrich Schreiber, ehemaliger Schulpfarrer der Gesamtschule, drückte es deutlich aus: "Es musste wohl erst zu einer Katastrophe kommen, dass sich die Friedfertigen der einzelnen Religionen endlich zu einem Dialog zusammenfinden". Sobald der Glaube dogmatisch ausgelegt werde, sei es gefährlich. Das gelte für den Nahen Osten ebenso wie für Nordirland. "Gemeinsam müssen wir ein Bollwerk gegen die radikalen Vertreter bilden", appellierte Schreiber an die Zuhörer und fand auch Zustimmung von seinem katholischen Pendant Ulrich Schmalenbach.

Allerdings, das "Gemeinsam" war im Vorfeld der Diskussion ein heikles Thema. So suchte man Vertreter der evangelischen Kirchen-gemeinde Kierspe vergeblich. Wie gut, dass Ulrich Schreiber seine Glaubensbrüder vor einer Peinlichkeit bewahrte. Kleine Berührungs-ängste oder doch tiefe Gräben, die erst ganz langsam zugeschüttet werden müssen?

Größtes Problem am Samstag waren sicherlich die Sprachschwierigkeiten. Nur selten wurden konkrete Fragen an die islamischen Vertreter zur Zufriedenheit aller beantwortet. Immerhin wurde auch von moslemischer Seite ganz deutlich, dass die Terrorakte aufs schärfeste verurteilt werden. Erol Önal ließ von seinem Übersetzer Koscun die fünfte Sure zitieren, in der es heißt, dass ein Mensch, der getötet wird, für die gesamte Menschheit verloren ist. Ein klares Wort gegen Radikalismus und den Terror. Beifall gab es dafür von den Zuhörern.

Überraschend die folgende Aussage von Ulrich Schreiber. Er nämlich ordnet die christliche Mission in einer solch unberechenbaren Situation weit unten an. Viel wichtiger sei der Schulterschluss aller Religionen gegen die Unfriedfertigen. "Die Kirchenleitungen müssen in den Kontakt mit dem Islam kommen", wiederholte er eine Forderung der Landessynode.

Und dem Wunsch nach einem gemeinsamen Friedensgebet von evangelischer, katholischer und islamischer Seite kam am Ende nur die christliche Seite nach. Ob das wiederum ein Übersetzungsproblem war, blieb unklar. Immerhin: Ulla Reyher, die maßgeblich das Kiersper Allerlei organisierte, regte einen Initiativkreis an, der aus dem Vorbereitungsgremium zum Bürgerfest hervorgehen soll. An diesem freilich sollen alle Interessierten teilnehmen können.

Bei vielen Diskussionszuhörern bleibt die Hoffnung, dass dieses erste Zusammentreffen erst der Anfang und nicht das Ende eines fruchtbaren Dialogs war. Noch allerdings liegen einige Steine im Weg. Und die Distanz trotz aller Lippenbekenntnisse an diesem Abend war immer noch groß. Der sichtbare Abstand auf dem Podium war nicht nur symbolisch. • bel

© [24.09.2001] Märkischer Zeitungsverlag GmbH & Co. KG

 

 

Dialog über Kreuzzug und Dschihad

 

Kierspe. Es war ein Anstoß - mehr nicht. Mehr konnte die Podiumsdiskussion mit Vertretern der beiden großen christlichen Kirchen und des Islam auch nicht sein. Allerdings brachte sie wohl niemanden der rund 35 Zuhörer wirklich weiter.


Im Dialog: Pfarrer Ulrich Schreiber, Moderator H. Jürgen Rittinghaus, Pfarrer Ulrich Schmalenbach, Hodscha Erol Önal, Übersetzer Cevat Coskun. (WR-Foto: M. Steller)

Die Diskussion, lange vor den Terroranschlägen in den USA geplant, sollte den Dialog zwischen den Religionen fördern. Die Ausführungen von Pfarrer Ulrich Schreiber, der auch im Namen seines katholischen Amtsbruders Ulrich Schmalenbach - als Vertreter der christlichen Kirche - sprach, waren eindeutig. Die christliche Kirche, die auf der Trinität Gott, Jesus Christus und Heiliger Geist beruht, "ist noch unfertig und auf dem Weg".

Schreiber wurde sehr deutlich und nahm kein Blatt vor den Mund: "Die Kirche ergeht sich in nachrangiger Dogmatik, pflegt auch schlimme Traditionen wie in Nordirland und nimmt noch immer das Wort Kreuzzug in den Mund, während sie sich das Wort Dschihad verbietet." Sein Kollege Schmalenbach ergänzte: "Niemand hat den Stein der Weisen in der Hand."

Schwierigkeiten gab es bei der Übersetzung des Meinerzhagener Hodschas Erol Önal. Cevat Coskun, Vorsitzender des Ausländerbeirats, hatte das Dolmetschen übernommen, gestand den Zuhörern aber vorneweg, dass es an einigen Stellen hapern könne.

Und dass dem so war, merkten auch die meisten Besucher. Oft konnten sie kaum unterscheiden, ob Coskun seine Meinung oder die des Hodschas kundtat. Denn auf viele Fragen antwortete Coskun, ohne sie vorher dem Hodscha zu übersetzen. Nicht nur die Zuhörer monierten dies. Ulrich Schreiber sprach es klar aus: "Fragen Sie doch bitte den Hodscha."

Erol Önal stellte den Islam als friedliebende Religion dar. Er wiederholte das Zitat aus dem Koran, das er bereits kurz nach den Angriffen auf das World Trade Center gebraucht hatte: "Wer einen unschuldigen Menschen tötet, der tötet die gesamte Menschheit." Doch im Islam gebe es keinen Terror. Dschihad, oft mit "Heiliger Krieg" übersetzt, bedeute wörtlich "Anstrengung" - Anstrengung, das Schlechte aus der Welt zu schaffen. Die Palette des "Schlechten" reiche dabei von Arbeitslosigkeit bis zum Terrorismus.

Dass zwischen dem, was die Religion predigt, und dem, was die Gläubigen tun, manchmal ein großer Unterschied liegt, zeigte Ulrich Schreiber am Beispiel Nordirland auf. "Kein Protestant darf Bomben auf einen Katholiken werfen oder andersherum. Trotzdem tun sie es."

Dabei handele es sich um "gesellschaftliche Entgleitungen", die nicht mehr viel mit der Religion zu tun haben. "Immer wenn die Nachsilbe ,-istisch´ im Spiel ist, wird´s kritisch."

Auch Ulrich Schmalenbach sprang auf diesen Zug auf: "Religion ist keine ausschließlich rationale Angelegenheit und kann deshalb ausgenutzt werden. Menschen sind mit Versprechen auf das Seelenheil zu brutalsten Handlungen fähig, die im Gegensatz zum Glauben stehen."

Moderator H. Jürgen Rittinghaus und eine Zuhörerin versuchten den Bogen von den Anschlägen in New York und Washington wieder auf das Thema zu lenken: "Ich bin bereit, vor meiner eigenen Hautür zu kehren. Deshalb möchte ich nicht über den USA-Terror reden, sondern hier in Kierspe in den Dialog treten."

Pfarrer Schreiber erntete für seinen Vorschlag, "einen Schulterschluss der Friedfertigen" anzustreben, Applaus von allen Seiten. Dass es bis zu dieser Einigkeit noch ein langer Weg ist, zeigte die abschließende Bitte von Mitorganisatorin Ulla Reyher um ein Gebet der jeweiligen Vertreter. Während Erol Önal wiederholte, dass Gott die Menschheit von Terror befreien möge, sprach Hubert Sudahl (kath. Gemeinde) das Friedensgebet von Franz von Assisi. Dabei verharrten nicht nur die Christen still und nachdenklich, sondern auch die anwesenden Muslime.

Von Manuela Steller

 

 

Hier nun der eigene Beitrag zu obigen Zeitungsberichten:  

 

Dialog mit Muslimen

 

Vorausgeschickt sei, daß ich bei dem interreligiösen Dialog in Kierspe nicht anwesend war und mich daher lediglich auf die Online-Artikel in der Lokalpresse beziehen kann.

Wenn auch die Kiersper Veranstaltung schon vor den hinterhältigen Terroranschlägen in den USA geplant war, in verschiedenen anderen Orten Deutschlands und in vielen Köpfen "bedurfte" es erst eines solchen "Hammerschlages", um Menschen wachzurütteln und sich Gedanken über ihre muslimischen Nachbarn zu machen. Manch einer macht sich dabei falsche Gedanken, sieht nun mißtrauisch in jedem Muslim einen potentiellen Terroristen, beschimpft oder beleidigt "wildfremde" Menschen, deren Anschauungen und Lebensgeschichte er gar nicht kennt, den er jedoch, aus welchen Gründen auch immer, als "Islamisten" ansieht. Dabei ist es in letzter Zeit auch gehäufter zu Gewalttätigkeiten gegen Personen oder muslimische Einrichtungen gekommen.

Ohne zynisch sein zu wollen, haben die Terroranschläge jedoch eben auch etwas Positives bewirkt. Nichtmuslime stellen sich vor die muslimische Minderheit in diesem Lande, christlich-muslimische Dialoge, manchmal um die dritte "abrahamitische" Religion erweitert, finden plötzlich häufiger statt, nach etwa 40 Jahren muslimischer Einwanderung nach Deutschland. Wohin dieses – auch der Kiersper Dialog – führt, ob sich daraus eine Kontinuität entwickelt, wird sich zeigen. Zu tun gibt es eine ganze Menge.

Der Islam wurde in Deutschland bisher vielfach zu einer Hinterhofreligion isoliert. Wenn nun hier und dort Muslime eigene Moscheegebäude errichten wollen, in denen sie sich wohl- und heimisch fühlen können, und nicht mehr nur Gebetsräume in alten Fabrikhallen nutzen wollen, dann regt sich in den meisten Fällen zunächst einmal Widerstand von der einheimischen "christlichen" Bevölkerung. Ich spreche da nicht aus dem "hohlen Bauch", sondern habe etliche Fälle aus verschiedenen Teilen des Landes gesammelt.

Bemerkenswert (oder auch nicht ?) ist, daß man die Nachfahren der Kreuzfahrer besonders häufig (aber nicht nur) in dem Umfeld von Parteien mit einem "C" auf der Fahne antrifft.

Wenn Bebauungspläne, Lärmschutzbestimmungen, Parkplatz- und sonstige Argumente gegen einen Moscheebau nicht mehr "ziehen" und man den Bau "zulassen" muß, dann nicht selten mit der Auflage, auf ein Minarett zu verzichten. Und wenn dann die christlich-abendländische Toleranz so unerhört weit geht, daß selbst ein Minarett nicht mehr ausgeschlossen wird, dann besteht man in der überwiegenden Zahl der Fälle darauf, daß ein ezan (Türk., Gebetsruf) nicht in die Flüstertüte kommt. Es werden dann meist vordergründig Lärmschutzbestimmungen angeführt, wobei Messungen häufig einen geringeren Dezibel-Wert als beim Straßenlärm ergeben, das eigentliche Problem liegt jedoch woanders und wird nicht selten auch ausgesprochen. Da hört man dann, das sei "im abendländischen Kulturkreis nicht vorgesehen" (ein Kasseler Stadtbaurat; Frankfurter Rundschau vom 30.11.2000) oder: "Die Leute fragen sich doch: Leben wir noch in Deutschland ?" (der Vorsitzende der CDU-Ratsfraktion in Duisburg; Berliner Morgenpost vom 14.2.1997), oder: "Zu fragen sei, warum zur Ausübung eines Grundrechtes ein Lautsprecher vonnöten sei – deshalb dränge sich der Verdacht auf, daß hier Fakten geschaffen und demonstriert werden solle, daß der Islam nun auch in Dillenburg eine feste religiöse und politische Größe ist." (ein Vertreter der CDU Dillenburg; Dill-Post vom 13.11.2000). Gerade letztere Reaktion macht deutlich, daß man islamische Religionsausübung am liebsten unsichtbar machen möchte und an einem gleichberechtigten Nebeneinander verschiedener Religionen und Kulturen gar nicht interessiert ist. Es ist schon traurig, wenn sich Muslime ihr Recht auf freie Religions-ausübung erst vor einem Verwaltungsgericht erstreiten müssen, wie in Dillenburg geschehen, was dann sicherlich nicht zu einem sozialen Frieden beiträgt.

Weitere "Blüten" aus dem "Dillenburger Religionsstreit" schärfen das Bild von der Mentalität mancher christlicher Abendländer: da ist von der "schleichenden Islamisierung des Abendlandes" die Rede und: "dies passt nicht in das christliche Abendland"; da wird der Muezzinruf als Teil eines "Kulturmachtkampfes innerhalb der historischen Auseinandersetzung zwischen Orient und Okzident" hochstilisiert (alles Aussagen des CDU-Fraktionschefs in Dillenburg; Dill-Post vom 5.12.2000). Übrigens wurden die erlaubten 60 Dezibel des ezan dort von dem viel größeren Straßenlärm direkt nebenan verschluckt.

Was die "schleichende Islamisierung des Abendlandes angeht, so sei hier nur einmal auf die Situation in einer deutschen Großstadt (Berlin) mit einem Bevölkerungsanteil von ca. 210.000 Menschen, die aus einem islamischen Land kommen (also nicht alles Muslime) verwiesen, wo es (im Jahre 1998) 72 Moscheen bzw. Gebetsstätten gibt, neben 393 evangelischen und 171 römisch-katholischen Kirchen und 368 Kirchen anderer christlicher Denomi-nationen (nach: Gerdien Jonker: Von der Mehrheit zur Minderheit – Die Verortung der islamischen Gemeinen im deutschen Umfeld, in: Kern und Rand – Religiöse Minderheiten aus der Türkei in Deutschland, hrsg. v. G.Jonker, Berlin 1999, S.131-146).

Ein ebenfalls merkwürdiger Ablehnungsgrund wurde von dem Sprecher einer Bürgerinitiative "Keine Moschee in Niederzell" (bei Schlüchtern/ Hessen) vorgebracht: "Wir sind eine demokratische Gesellschaft, in der die Muslime keine Prachtmoschee zum Beten brauchen." (Fuldaer Zeitung vom 22.6.2001).

Überregionale "Berühmtheit" hat der Bürgermeister der Gemeinde Ansfelden im Bezirk Linz (Österreich) mit seinem Ausspruch "uns ist das Ansfeldener Hühnergeschrei noch lieber als wenn ein Muezzin runterrufen würde" erlangt (Der Kurier <Wien> vom 4.9.2001).

Auch in Meinerzhagen sind offenbar Unterschriften gegen den angeblichen "Lärm" des gar nicht einmal fünfmaligen ezan von der dortigen Moschee gesammelt worden. Hier ergibt sich auch eine Aufgabe für die christlichen Geistlichen, deren Kirchen-glocken im übrigen viel häufiger und viel größeren Lärm verursachen, in ihren Gemeinden Toleranz für Andersgläubige zu werben, wenn denn ein interreligiöser Dialog überhaupt einen "sittlichen Nährwert" und eine Perspektive haben soll.

Den Streit um den ezan von einer Moschee hat übrigens einmal das Duisburger Institut für Sprach- und Sozialforschung dokumentiert: "Der Ruf des Muezzin – Ein Lehrstück über die Neigung deutscher BürgerInnen, eine Religion als Anlaß zu rassistischer Diskriminierung zu mißbrauchen statt religiöse Toleranz zu üben" (hrsg. und kommentiert von Martin Dietzsch, Margaret Jäger, Siegfried Jäger, Ulrike Schulz, Duisburg 1997).

Dem immer mal wieder zu hörenden Argument, der Bau einer Moschee bedeute Abkapselung muß die Frage entgegengehalten werden, ob es denn wünschenswerter sei, wenn möglichst viele Muslime von ihrer Religion entwurzelt wären, wenn sie nicht die soziale Geborgenheit, die auch eine muslimische Gemeinschaft (vielleicht noch mehr als die landläufige volkskirchliche Gemeinde) bietet, hätten. Wenn dann Bauplätze in Industriegebieten oder an Stadträndern zugewiesen werden, dann ist die Abkapselung nicht nur vorprogrammiert, sondern von der nichtmuslimischen Umgebung gewollt. Im übrigen liegt es an den nichtmuslimischen Einheimischen, Kontakte herzustellen und aufrechtzuerhalten, wenn sie denn keine Isolation der Muslime wünschen.

Es gibt auch andere, positive Beispiele aus Orten, wo man eine repräsentative Moschee im orientalischen Stil als eine architektonische Bereicherung sieht, wie z.B. Köln oder in kleineren Ort wie Spaichingen ("Spaichingen hat jetzt a Moschee – und die isch wirklich schee"; Schwäbische Zeitung vom 25.5.2001) oder Lauingen. Im schwäbi-schen Lauingen hat übrigens der Bürgermeister Georg Barfuß ein Buch veröffentlicht: "In Gottes und in Allahs Namen – Zusammenleben mit Muslimen in einer kleinen Stadt" (Frankfurt/M. 2001).

In diesen Tagen redet und schreibt Hinz und Kunz darüber, was der Islam sei und was nicht. Eine differenzierte Betrachtungs-weise, die über Oberflächlichkeiten hinausgeht, findet sich dabei leider zu selten. Mittlerweile sollte bekannt sein, daß es auch unter den "orthodoxen" sunnitischen Gruppierungen – die Schiiten sind hier in der Minderzahl – beträchtliche Unterschiede gibt.

Daneben leben beispielsweise in Köln (und ähnlich in anderen Städten) unter den als Muslimen aus der Türkei angesehenen Migranten ein paar zehntausend Aleviten – mit mindestens drei Gemeinden und dem Sitz der europäischen Föderation alevitischer Gemeinden – mit deren Muslimsein es objektiv und von einer wachsenden Zahl von Aleviten auch subjektiv so gesehen, "nicht weit her ist". Die Aleviten erkennen die fünf Grundpfeiler des Islams nicht an (weder Glaubensbekenntnis, Pilgerfahrt nach Mekka, Fasten im Ramadan, noch fünfmaliges tägliches Gebet; lediglich Almosengeben hat bei ihnen, wie in den meisten Religionen und Kulturen eine Bedeutung), haben keine Moscheen, halten ihre Gottesdienste mit Musik und rituellem Tanz ab, wobei Männer und Frauen fast gleichberechtigt und räumlich nicht voneinander getrennt teilnehmen. Die Kierspe am nächsten gelegene Alevitengemeinde im Märkischen Kreis ist übrigens m.W. in Altena zu finden.

Den toleranten und humanistisch eingestellten Aleviten "ideologisch" nahestehend sind verschiedene mystische islamische "Orden" (tarikat), z.B. die Mevlevi, von denen es in Deutschland ebenfalls einzelne Kongregationen gibt.

Es gibt türkische Ausprägungen des Islam, arabische, indonesische usw. Möglicherweise wird sich auch ein spezifischer Islam in Deutschland (oder Europa) im Laufe der Zeit herausbilden. Das liegt nicht nur in der Hand der Muslime, sondern hängt auch an den Rahmenbedingungen, an der nichtmuslimischen Umgebung.

Kurzum, der Islam in Deutschland ist recht vielgestaltig und somit verbieten sich generelle Urteile.

Wenn sich derzeit Muslims und teilweise auch Islamwissenschaftler verständlicherweise beeilen, den Islam als humanistischer darzustellen, als er in manchen Punkten ist, so mag man das als Nichtmuslim aufgreifen, sich doch einmal intensiver mit dieser nach dem Christentum größten Religion in Deutschland zu beschäftigen. Tatsächlich erleben derzeit Buchhandlungen und Bibliotheken einen run auf Islam-Literatur.

Bei der "Beurteilung" einer Religion, wie sie dabei stattfindet, sei es durch Anhänger dieser Religion oder durch Außenstehende, greift sich jeder heraus, was ihm gerade in seinen ideologischen Kram paßt. Da mag man einmal auf die geschriebenen Grundlagen der Religion zurückgreifen oder auch die Praxis der gelebten Religion in Vergangenheit und Gegenwart, oder man rekuriert auf bestimmte Strömungen innerhalb dieser Religion. Somit sind sehr unterschiedliche "Urteile" über eine Religion möglich.

Die Möglichkeit der unterschiedlichen Interpretation etwa heiliger Texte und religiöser Vorschriften finden sich in jeder Weltreligion; Fundamentalisten gab und gibt es auch im Christentum, Judentum, Hinduismus usw. und nicht nur im Islam; übrigens jeweils auch mit gewalttätigen Ausprägungen.

Es geht nicht unbedingt um die Frage, ob Gewalt explizit in einer Religion verankert ist, sondern wie bestimmte Aussagen der Religion interpretiert, d.h. den geänderten Verhältnissen seit dem Entstehen der Religion angepaßt werden können oder auch nicht.

Ein Dialog kann dazu führen, daß für die Gläubigen der jeweiligen Religion die toleranteren Seiten mehr Gewicht bekommen.

Die mangelnde Wahrnehmung der muslimischen Migranten und der Einwanderer überhaupt und die Anerkennung ihrer Religion und ihrer Kulturen durch die Einheimischen, zeigt sich schon in so einfachen Dingen wie der korrekten Aussprache der Namen von etwa Migranten aus der Türkei (als der größten Gruppe) durch Beamten auf Behörden, die tagtäglich, und das seit Jahren, mit ihnen zu tun haben. Das hat schon häufig dazu geführt, daß die Betroffenen selbst ihre Namen falsch, eben eingedeutscht wiedergeben – auch eine Art von "Integration", genauer gesagt eine Anpassung an die Ignoranz vieler Deutschen.

Auch Journalisten ist es offenbar nicht so wichtig, ob der Name eines Cevat Coşkun korrekt wiedergegeben wird (im MZ-Artikel liest man Sevat Koscun). Übrigens frage ich mich immer wieder, warum es deutschen Zeitungen bei der heutigen Technologie nicht möglich ist, diakritische Zeichen zu verwenden (hier: das Häkchen unter dem ‚s‘ von Coşkun), um Namen in der richtigen Schreibung zu präsentieren.

Die wenigen hier aufgezählten Beispiele zeigen schon, wie wenig ernst vielfach Migranten mit ihrer Sprache, Religion und überhaupt ihrer Kultur genommen werden. Daß man sie dadurch isoliert – andererseits aber ihre Integrationsbereitschaft infrage stellt – und so auch einer gewissen (öffentlichen) sozialen "Kontrolle" entzieht, ist dann die logische Folge.

So wie es früher, als es noch eine jüdische Gemeinde in Meinerzhagen gab, bei nichtjüdischen Nachbarskindern durchaus üblich war, daß man z.B. zu Pessach Mazzen mitbekam, so sollte sich auch heute mit den weitaus zahlreicheren nichtchristlichen, eben muslimischen Nachbarn eine gewisse Teilnahme an deren religiösem Geschehen "einbürgern". Die Gefahr, daß sich dann noch in muslimischen Gemeinden antiwestliche Extremisten entwickeln und tummeln können, dürfte sich dadurch schon verringern lassen. Die "Re-Islamisierung" bei muslimischen Migranten aus der Türkei (es leben aus diesem Staat auch nicht wenige nichtmuslimische Menschen unter uns) im Vergleich zur Situation in der Türkei vor ihrer Einwanderung nach West-, Mittel- und Nordeuropa ist nicht zuletzt auch im Zusammenhang mit ihrer Isolierung durch die einheimische Bevölkerung und einem fehlenden Dialog auf religiöser Ebene zu sehen.

Beide Seiten, die muslimische wie die christliche, müssen den interreligiösen Dialog erst einüben, bevor er selbstverständlich wird und eine Befangenheit abgebaut wird. Pfarrer könnten in ihren Gemeinden bei muslimischen Feiertagen auf diese hinweisen. Sie könnten bei solchen Gelegenheiten die Moscheen in ihrer Nähe aufsuchen und den Muslimen ihre Festtagswünsche übermitteln. Teilweise hat es ja auch in Meinerzhagenen schon Besuche von Katechumenen in der Moschee gegeben (z.B. MZ vom 4.4.2001, WR vom 4.4.2001). Der lokalen Presse kommt dabei ebenfalls eine Aufgabe zu, der sie vielerorts allerdings schon ansatzweise nachkommt (z.B. MZ vom 6.3.2001).

Auch mit Schulklassen werden mancherorts Moscheebesuche durchgeführt, doch sollte das nicht immer ein "Ereignis" sein, sondern selbstverständlich werden, wie übrigens auch Besuche in Synagogen.

Wieso haben Spitzenpolitiker, auf welcher Ebene auch immer, bisher kaum einmal eine Moschee in ihrem Wirkungsbereich besucht ? Erst in den letzten Wochen besinnt man sich darauf, daß es doch einmal an der Zeit wäre. Ein Migrant aus der Türkei, seit 20 Jahren in Deutschland lebend, sagte nach dem Besuch von Stoiber und Beckstein in der Nürnberger Moschee: "Ich bin stolz. Und wenn ich hier wählen könnte, würde ich Stoiber wählen. Ehrlich !" (Augsburger Allgemeine vom 21.9.2001). Und das, obwohl sich beide Politiker in der Vergan-genheit alles andere als anderen Kulturen und Religionen aufgeschlossen gezeigt haben. Dieses kleine Beispiel verdeutlicht zumindest, welcher Nachholbedarf von Muslimen in ihrem Verhältnis zur nichtmus-limischen Umwelt gesehen wird. Daß das erst nach Terroranschlägen und anschließenden Übergriffen gegenüber Muslimen geschah, ist schon traurig.

Erst solche lebendigen Kontakte können manchen Konflikten vorbeugen und in Krisenzeiten gemeinsames Handeln möglich machen. Damit würden vielleicht auch extremistisch-islamischen Stimmen zum Schweigen gebracht werden können, die teilweise nicht zu unrecht dem Westen eine anti-islamische Haltung und Politik vorwerfen.

Im übrigen gibt es, was den interreligiösen Dialog angeht, schon mancherlei Vorarbeiten, die sich allerdings noch nicht weit genug herum-gesprochen haben. So liegt beispielsweise ein interreligiöses Gebetbuch vor: "Gott in vielen Stimmen", hrsg. von Martin Lipps (Edition Quadrat, Mannheim 2001). Gerade auch in der letzten Zeit hat es gemeinsame Gottesdienste mit Muslimen gegeben (im Mai in Duisburg-Rheinhausen, Am 21. Sept. in Niederkassel bei Köln, in Berlin und Bad Säckingen am 22.Sept., am 23.Sept. in Bonn, um nur ein paar Beispiele zu nennen). Verschiedene Institutionen arbeiten bereits seit Jahren an einem Dialog mit Muslimen, z.B. die "Ökumenische Kontaktstelle für Nichtchristen" (ÖKNI) oder die "Christlich-islamische Begegnung – Dokumentationsstelle" (CIBEDO, Frankfurt/M.); außerdem haben verschiedene Kirchen Islambeauftragte eingestellt.

Man kann nicht von jedem Muslim erwarten, daß er seine Religion in geeigneter Weise Nichtmuslimen darstellen kann, genausowenig wie viele Einheimische, die als Christen geführt werden, nicht in der Lage sind, die christliche Religion adäquat zu erklären. Und areligiöse Menschen gibt es auch unter als Muslime geltenden Migranten. Ein Dialog zwischen den Religionen wird auch daran ein klein wenig ändern können; denn solche Dialoge sind immer geeignet, über die eigene religiöse Tradition nachzudenken und sich ihrer, vielleicht zum ersten Mal, bewußt(er) zu werden. Deshalb dürfen interreligiöse Dialoge nicht eine plakative, einmalige Angelegenheit in "Krisenzeiten" und auf einem Podium bleiben, sondern sie benötigen Kontinuität und einen "Sitz im Leben", zum Nutzen aller, der Einheimischen wie der "Zugeroasten".

Am 3.Oktober wird in verschiedenen Orten Deutschlands ein "Tag der offenen Moschee" begangen, übrigens nicht zum ersten Mal. Wenn es denn eines solchen Tages bedarf, so sollte man ihn wenigstens nutzen.

 

Kundgebung zum Abschluß der hauptsächlich von der türkisch-islamischen Dachorganisation DİTİB aber auch anderen Verbänden organisierten Anti-Terror-Demonstration am 21.11.2004 in Köln mit lokaler und überregionaler deutscher Prominenz.

                              (Foto: R.Benninghaus)

 

 

 

Der folgende Beitrag ist eine Besprechung der Übersetzung eines Buches von Karl Koch ins Türkische, für dessen Herausgabe  Muzaffer Arıcı (Ankara) verantwortich zeichnet. Die Besprechung ist 2001 auf der Internetseite „Karalahana“ zur Kultur und Geschichte des Ostschwarzmeergebietes erschienen und steht z.Zt. unter der URL:

http://www.karalahana.com/karadeniz/makale-benninghaus%201.htm

 

Muzaffer Arıcı hat im November 2001 dazu eine Entgegnung geschrieben, die unter der gleichen URL und unter:

http://www.rbenninghaus.de/reviews.htm

zu finden ist. Eine Entgegnung darauf ist daran anschließend zu lesen.

 

 

:.  Doğu Karadeniz Gezi ve Kültür Rehberi                                                                                                                       Makaleler

 

3. Bilim Adına Siyaset Yapmak

 Karl Koch’un

„Reise im pontischen Gebirge und türkischen Armenien"

kitabının çevirisi üzerine

  

Rüdiger Benninghaus

 

 

Giriş

1999 yılında Sayın Muzaffer Arıcı, derlemesini yaptığı ve Tahir Deveci tarafından Türkçeye çevirilen „Rize" başlıklı bir kitapçığı bana hediye etti. Kitap, Karl Koch (telafuzu: Kox) adında bir Alman botanik profesörünün*(1) 1843-44 senelerinde şarkta yaptığı bir seyahat raporunun Doğu Karadeniz bölümünün çevirisidir.

Bu kitabın bende orijinal Almanca baskısının fotokopileri bulunduğu için kitabı pek incelemedim. Geçenlerde bir Laz arkadaşım bu kitabın orijinalini görmek istedi. Kitabın çevirisinde eksiklikler ve saptırmalar olduğu konusunda bazı şüpheleri vardı. Esasen piyasada pek nadir bulunan bir kitabın*(2) çevirisinde böyle bir sahtekarlığın yapılabileceğini önce pek düşünmedim. Bunu deneyen birisinin rezil olma tehlikesini göze alması gerektiğini zannettim. Yanıldığım ortadadır.

Neyse, Hemşinli (Melmanat/ Mermanat - Akbucak köyünden) Muzaffer Arıcı’nın „derlediği" ve Of’lu Tahir Deveci’nin tercüme ettiği 1991’de birinci, 1995’te de ikinci baskısı yayımlanan bu kitabı, orijinaliyle karşılaştırmaya başladım. Kitaplara (orijinaline ve çevirisine) bakar bakmaz bazı çelişkiler gözüme çarptı ve kitabı daha dikkatli incelemeğe başladım.

Tabii ki, iyi ve kötü çevirilere her zaman rastlanır, özellikle de Türkiye’de. Fakat kötü bir çeviriyle, bilinçli ve maksatlı olarak orijinali değiştirmek ayrı şeylerdir. Burada sözkonusu olan çeviride hem düzensizlikler ve hatalar, hem de orijinalde olmayan eklemeler var; ayrıca sorumlu olan kişi ya da kişilerin işine gelmeyen bazı bölümler (cümleler) Türkçeye aktarılmamış. Sorumlu kişinin çevirmen mi, çıkaran mı, kısacası kim olduğu beni fazla ilgilendirmez, çünkü bu bir iki kişinin işi değil, belli bir siyasi çevrenin etkisiyle olduğunu düşünüyorum. Bu çevrenin fikir babasının Mehmet Fahrettin Kırzıoğlu olduğu da bellidir.*(3)

Önsözde sayın Arıcı, Koch’un kitabının fotokopisinin temin etmesinin çok zor olduğunu anlatmakla*(4) Karadeniz halkına bu çevirisiyle ne kadar büyük bir hizmet verdiğini belirtmeğe çalışıyor.*(5) İkinci baskısının başında sayın „derleyen" kitabın birinci baskısının yurt içinden ve dışından gelen yoğun istek üzerine erken tükendiğini söylüyor da, ama kitabın ikinci baskısı ancak dört sene sonra gerçekleşti. Acaba kitabı kim satın aldı ve kimi nasıl etkiledi ?

Kitapta indeks olmadığı için, önce Almanca ve Türkçe olarak kitabın tüm bölümlerini vermek istiyorum. Önsöz ve ortografik bir açıklamadan sonra:

Erste Übersteigung des pontischen Gebirges (s.1-40)

(Pontos Dağları’na yapılan ilk çıkış)

Die Lehngaue von Ispir und Pertakrek (s.41-83)

(İspir ve Pertakrek timarları)

Zweite Übersteigung des pontischen Gebirges (s.84-118)

(Pontos Dağları’na yapılan ikinci çıkış)

Lasistan (s.119-157)

(Lazistan)

Artvin und Artanutsch (s.158-199)

(Artvin ve Ardanuç)

Artahan und die Kurquellen (s.200-234)

(Ardahan ve Kura nehrilerinin kaynakları)

Pennek, Olti, Narriman oder das Land der Taocher (s.235-265)

(Penek, Oltu, Narman veya Tao’luların memleketi)

Die Eufrat-Quellen und Erserum (s.266-317)

(Fırat’ın kaynakları ve Erzurum)

Paßin und das Quellengebiet des Araxes (s.318-364)

(Pasinler ve Aras’ın kaynak bölgesi)

Chynys und der Berg der tausend Seen (s.365-382)

(Hınıs ve Bingöl Dağı)

Das Kloster Johannes des Täufers und Musch (s.383-413)

(Hazreti Yahya Manastırı ve Muş)

Bulanük und Melasgerd (s.414-445)

(Bulanık ve Malazgirt)

Alaschgerd, Kagysman und Kars (s.446-468)

(Eleşkirt, Kağızman ve Kars)

Kitabın sayfalanması Koch’un orijinaline göre yapılmıştır. Sözkonusu kitabın ikinci bölümünün temin edilemediği belirtiliyor. Böylece Türkçesinde 1’den 40’a ve 84’ten 157’e kadar bir sayfalanma bulunuyor. Çevirilmemiş olan 41 ile 83 arasındaki sayfaların hakikaten temin edilip edilemediğini bilemiyoruz, bazı bölümlerde ise kitabı çıkaranlar „zorluk" çekmişler.

Acaba bu sayfaları da okusaydılar, Koch’u o kadar överler miydi ? Kapağın iç kısmında sayın Arıcı şunu yazıyor: „1843 yılında, araç gereçlerini, kâh hayvan sırtında, kâh kendi sırtında <orijinali öyle> taşıyarak, zor şartlarda, yılmadan, usanmadan, yöremizi gezip, gördüklerini, akıcı, zarif ve gerçekci uslubu ile resim çizer gibi gözümüzün önüne seren, Prof. Dr. Karl KOCH’un verdiği hizmet çok büyüktür. Allah azizlerden eylesin."

Saptırmalar

Maksatlı "saptırma" kitabın başlığıyla başlıyor. Kitabın esas başlığı, „Reise im pontischen Gebirge und türkischen Armenien" (yani ‘Pontos <veya Pontik> Dağları’na ve Türk Ermenistanı’na seyahatlar’) sadece „Reise im pontischen Gebirge" olarak verilmiş. Onun dışında kitabın ilk bölümü de ön kapağında yok, onun yerine kitabın içinde bulunduğu dizi adı („Wanderungen im Oriente ...", yani ‘Şark gezintileri’) ön plana çıkarılıyor. Ayrıca, „Pontos Dağları", ‘Rize Dağları’ olarak çevirilmiş.*(6) Sık sık „Konstantinopel" yerine tercümede ‘İstanbul’ bulunur, her ne kadar Koch zamanında o şehirin ismi Konstantinopel olarak geçmişse de (1930'a kadar).*(7)

Kitaptaki bazı bölümlerin Türkçede değiştirilmemesi veya yok olmamasını hayretle karşıladım (s.19); çünkü Arıcı (ve başkaları) da horon oyunlarının öz be öz Türk kökenli olduklarını tekrarlamaya doyamıyorlar:*(8) „Bize dansın adının ‘Horon’ olduğu söylendi. Bu sözcük Yunanca ‘Choros‘ sözcüğünden geliyor mutlaka, bu da Yunancanın bu çevrede ne kadar yaygın olduğunun bir delildir.“ Belki saptırmalar içinde bir „hatadır".

Fakat, kitabın 23. sayfasında tekrar çizgilerine dönmüşler; orijinalinin Türkçe çevirisinin:

„Kumpusarova Süleyman Ağa elli yaşlarında görünüp güçlü fakat dolgun, belki Gürcü kökenli bir yapısı vardı. Ona rağmen yine dolgun olan yüzünün yapısı Ermeni bir çizgiye sahipti ve özellikle büyük, çıkık burnu ve küçük oval gözleri biraz Ermeni, belki daha çok Ermeni kanının damarlarında bulunduğunu gösterir. Belki uzun bir zaman önce Hamam adındaki reisleri, yüksek dağlarda fakat deniz tarafına yerleşip toprak işgal ettiği Ermeni ailesindendi, ki o yer ondan Hamamaşen (yani Hamam’ın yapısı) daha sonra bu sözcük yozlaşarak Hemşin sözcüğüne dönüştü ve bugüne kadar da böyle kaldı." şeklinde olması gereken bu bölümün Türkçe çevirisinde ne Gürcü ne de Ermeni kelimelerine rastlanır. Konunun nasıl saptırıldığını işte bu bölümde de görüyoruz: „Süleyman Ağa’nın güçlü bir yapısı vardı. Grisu yüzlü idi. Elli yaşlarında görünüyordu. Çıkık burnu ve siyah küçük gözleri, genişliğine, uzunca idi. Belki Hamam Beg yönetiminde Hemşin toprağına gelenlerden, burayı şenlendirenlerden kalan bir aile idi. Terbiyeli bir lehçe ile konuşu-yordu. Türkçeden başka bir dil yoktu" (s. 23).

Bugünlerde Hemşinli’leri (özellikle batı Hemşinli grubunu) ‘Oğuzlaştırmaya’ uğraşanlara Koch’un şu sözlerinin ilginç gelmesi lazım:*(9) „...Hemşin (Ermenilerin Hamamaşen); hiç bir Türk’ün henüz giremediğinin söylendiği korkulu bölge ..."

Tanınmış coğrafyacılardan Carl Ritter, Hemşinliler hakkında şunları yazıyor: *(10) „... bu Hemşin derelerinin insanları ... ancak 200 sene önce baskı ve çaresizlikten İslam’a teslim olup Türklerin zulmü ve vahşetinden kurtulmağa çalışmışlar, fakat içlerinde eskisi gibi, Hıristiyan kültürünü korumuşlar ve yalnız zahiri bir şekilde Kuranın yolunu takip etmişler. Kadınları Ermenice-lerinden başka bir dil tanımazlar; ..."

Orijinal kitabın 25. sayfasında yer alan bir kaç cümle ise Türkçe çevirisinde kayıplara karışmış; aralarında Koch’un Erzurum’u „Ermeni memleketinin başkenti" („Hauptstadt des armenischen Landes") olarak anlattığı bölüm de eksiktir.

Türkçede eksik olan 41 ile 83 sayfalarında ise çevirmenin kalemi herhalde greve başladı; çünkü bu sayfa-larda çok fazla Ermeni ve Gürcü ’kokusu’ var. 41 sayfasındaki İspir’le ilgili bölümünden bir kaç cümle:*(11) „İspir’in ... Gürcü-Ermeni tarihinde özel bir önemi var ..." „En eski zamanlarda İspir Ermenistan’a bağlı idi; şehrinin nüfusu en çok Ermeni kanının özelliğini taşıyor; ona karşın köydeki insanları ... daha çok Gürcü halkıyla yakınlık belirtiyor."

Çevirmen veya hazırlayan herhalde „Grusier" veya „grusisch"in ne olduğunu anlamamış olacak ki, onu ‘Gürcü’ olarak tercüme etmek yerine „Grusi" olarak bırakıyor (s. 6) veya „Grussich/ Gruisler" diye bozuk bir şekilde veriyor.*(12) Çevirmen „Grusier" sözcüğünün Türkçe karşılığının Gürcüler olduğunu bilmiyor muydu acaba? Ya da bazı zorluklardan kaçmak için bilmiyormuş gibi mi davranıyor? Ancak hazırlayan kitaba eklediği şu dipnotta kendi tuzağına kendisi düşüyor (s.120, dipnot 1):

„Laz ırkının, Megrel ve Gürcü ırkıyla alakası olmadığını ne güzel anlatıyor."

Koch, Lazları Megreller ve İmereti'lilerle fiziksel yapı bakımından karşılaştırdığında portakal ve elma karşılaştırmıyor ki, sadece elmanın çeşitleri arasındaki farkları anlatıyor; yani her ne kadar Laz, Megrel veya İmereti'liler arasında birtakım farklar bulunsa da hepisi de esasen dil bakımından 'Gürcü halklarından' dırlar, yani Kartvel dil grubundandırlar. Yani hepsi elma; birisi portakal, öbürü elma falan değil. Koch’un demek istediği budur.

Trabzon halkının çoğunu ‘Karadeniz Türkleri‘ olarak görecek olursak, onların fiziksel yapısı Niğde’li Türklerden veya Antalya Yörüklerinden farklıdırlar tabii; yoksa ‘Karadeniz Türkleri‘ni Arıcı’nın mantığıyla ayrı bir ’ırk‘ olarak mı sayalım ?

Başka bir yerde (s.128) yine Gürcüler söz konusu olunca, çevirmen Koch’u şöyle veriyor: „Bunlar öz Gruiserler ile Lazların, her ne kadar sonuncular İslamı seçmişlerse de aynı kökenden geldikleri varsayımı onaylıyordu." Koch, Lazlar’ın Gürcü (Kartvel) kökeninden olduklarını ‘ne güzel anlatıyor‘, değil mi ?

Başka bir eserde de Koch, Lazlar’ın ne kökenli olduklarını şöyle anlatıyor:*(13) „Herhalde şüphe kalmadı ki, Lazlar ... ve Kolxis’liler aynı halk olup dediğim gibi büyük Gürcü halkındandırlar."

Ve yine Koch:*(14) „Lazlar, akrabaları olan Megreller ve İmereti’lilerden biraz daha kısa boylu görünüyorlar..."

53. sayfada: „Burada İspir timarı ve bununla beraber esas Ermenistan bitip Gürcüstan veya iki merkez yerine göre Pertakrek ve Kiskin olarak adlandırılan timarı veya esas Gürcüstan, Mesketlerin veya Mosxilerin memleketi (Mesxeti, Sa-M’sxe, Samsxe) başlıyor."

53. sayfada: „Pek büyük olan Sagus köyün nüfusu ... Müslüman oldular (fakat ancak on yıllık devirlerden beri ..."

57-58. sayfalarında: „Rum olsun, Ermeni veya Gürcü olarak dinine sadık kalanlar aynen bu isimleriyle adlandırılır, fakat İslam’a dönmüş olan birisi Türkiye’de muhteşem Osmanlı ismini taşıyor ve Rus eyaletlerinde Tatar diye adlandırılıyor. Böylece Axaltsixe civarlarındaki, yani anavatanındaki Gürcülere (esas Samsxe, yani Mesketlerin <daha doğrusu: Mtsxet’ler> memleketi), bölge Türklerin ellerine düştükten ve İslam dini kabul edildikten sonra Osmanlı deniliyor, fakat oradaki Müslüman Gürcüler, Rusya o bölgeyi satın aldıktan sonra Tatar ismini taşımağa başladılar."

İspir ve Artvin arasındaki Çoruh havzası civarlarında 20 köyden oluşan „Pertakrek" (Peterek ?) bölgesinde yaşayan köylüler hakkında Koch şunları yazıyor (s.75):

„Nüfus geçen yüzyılın sonunda Hıristiyan oldukları söylenir < yani Koch’tan şöyle 50 sene önce>, fakat büyük ölçüde Türk usulü zorla Müslümanlaştırılmıştır. ... Başka bölgelerde olduğu gibi burada da nüfusun çoğunluğunun Müslümanlaştırılması kan dökülerek başlanmış. Şimdi iki köyde (Karmenik ve Xodoçur) <s.76> yalnız Ermeni Katolik Hıristiyanlar otururlar, başka dört köyde ise (Gudraşen, Nexax, Mogurgut ve Kevak) Rum ve Ermeni Hıristiyanlar Müslümanlar arasında otururlar." Bunu Türkçülerimiz duymak istemiyorlar tabii. Kitabın sonundaki yorumda (s.158. „Rize yöresinin Türklerle meskün olduğuna dair kesin tespitlerimiz [özet]" başlığı altında): „Osmanlı hiç bir zaman - İstanbul dahil - dilini değiştir diye azınlıklara baskı yapmadığı halde, ..." Ve: „Hiç bir Ermeninin dil, din değiştirmediği, Rumlarla beraber buradan göçtükleri vesikalarla sabittir." *(15)

Sayın Arıcı ve Sırtlı atalarının nasıl Müslüman olduklarını bilmiyorlar ve herhalde bilmek te istemiyorlar.*(16) Belki o bölge Rize dışında kaldığı için bu bölümlerin çevirilmediğini söyleyecekler, fakat öyleyse ne diye Of, Sürmene, Xotoçur ve kısmen İspir’i ile ilgili bölümlere yer veriliyor ?

Benzer bir örneğe 156. sayfada rastlanır; Türkçede okuyoruz: „Orada oturan Hıristiyanlardır ve buna göre her yıl padişaha para, insan gücü ve altın olarak belirli bir haraç vermek zorundaydılar." Orijinalde ise ‘insan gücü' değil, „Knaben und Mädchen" (oğlan ve kızlar) padişaha vermek zorundaydılar.

Koch’un sözleri (s.134): „Die türkische Herrschaft lastet zentnerschwer auf ihm ..." Türkçede „Türk çevresi ... bu kişiye yükleniyordu ..." olarak veriliyor; halbuki Herrschaft ’tahakküm’dür. Koch, elli kiloluk ağırlığı tanımlayan Zentner kelimesini tahakkümmün çok ağır olduğu anlamında kullanıyor. Neyse, çevirmen derebeyin omuzundaki Türk (yani yabancı) hakimiyetin ağır gelmesine acıyıp onu biraz hafifletmek istiyor, galiba.

143. sayfada Koch’un, hemen hemen tüm doğu insanlarının eşkiyalığa olan düşkünlüğünden sözeden satırları da („der räuberische Hang fast aller Orientalen") Türkçe çeviride bulunmuyor.

81. sayfada ise Koch, karışık nüfuslu (Ermeni, Rum, Müslüman) köyü olan Mogurgut’tan bahsederken, Ermeniler hakkındaki hislerini şöyle ifade etmektedir:

„Yalnız burada değil, bazı nadir örnekler hariç, tüm seyahat boyunca üzücü rastlantılarım oldu ki Hıristiyanlar ve özellikle Ermeniler tüm şarkta ahlak bakımından Müslümanlardan, hatta haydutlardan ve şeytanperestlerden daha aşağı bir seviyede bulunuyorlar; kutsal sayılan misafirperverliği bile zorla gösteriyorlar."

Osmanlı makamları özellikle Hıristiyanları bıktıracak kadar yabancıları konuk etmeye zorlamış olmalı ki (Mogurgut’ta da öyle oldu) Koch’un onların misafirperverliği hakkında yanlış izlenimler edinmesine neden olup kitabının değişik sayfalarında Ermenilere karşı tavır almasına neden oluyor. Bu, tabii ki kitabı çıkaranları o kadar sevindirdi ki, böyle bir bölümü (s.89) faksimile olarak bastırıp başka bir yerde de büyük bir zevkle kullandılar.*(17)

Maalesef kitabın beşinci bölümünü („Artvin ve Ardanuç") çevirmemişler, belki de onların ilgisi dışında kalmıştır. Fakat orada da icabında işlerine gelmeyen bilgiler ortaya çıkardı: „Artvin kuşkusuz tüm Çoruh ve (Türk) Kura bölgesinin en büyük ve en önemli şehridir ve özellikle Axaltsixe'nin <Ahıska>Rusların eline düşmesiyle önem kazanmıştır." (s.161)

Ve başka yerde, Artvin'deki Ermenileri anlattıktan sonra, Koch şunu yazıyor: „Artvin'in nüfusu Gürcülerden oluşuyor ve Gürcüce halkın dilidir, hem Hıristiyanların hem de Müslümanların." (s.166) Oranın Gürcücesinin Tbilisi'ninkinden daha temiz olduğunu belirttikten sonra, şöyle devam ediyor: „...ondan anlaşılıyor ki, nerede dil en temiz şekilde konuşuluyorsa orası esas Gürcüler'in eski yerleşim bölgesidir, yani orta Kura bölgesi değil, kuşkusuz yukarı Kura ve Çoruh bölgesidir, ..." (s.166). Yine Livane (Artvin) bölgesi hakkında (s.167): „Kısa bir zaman öncesine kadar, buralarda yalnız Hıristiyan dininin yaygın olduğu bana anlatıldı; herhalde burada da Türk kaba kuvveti İslamı birden buraya soktu. Müslüman aileler bile hala Papazoğlu (yani Hıristiyan bir papazın oğlu) diye bir isim taşıyor ve Livane'nin hükümdarı, Murad Ali Bey, dedesinin Hıristiyan olduğunu bana anlattı. Aile içinde durmadan Hıristiyan Gürcücesi konuşuluyor; dindar müminler çok açıkça gâvurların dilinin aile içinde konuşulmasının her ne kadar günah olduğunu bana anlattılar ise de, bu dilin kendilerine Allah tarafından annelerinin sütüyle verilmiş olduğunu da söylediler ..."

Düzensizlikler ve Bilgisizlikler

Çeviri, hatalar ve düzensizliklerle doludur. Çevirmenin, eski Alman harflerini iyi okuyamadığını özellikle yabancı kelimelerden anlıyoruz. Gerçi, biraz daha titiz çalışsaydı, onu da doğru bir şekilde verebilirdi.

Burada tüm hataları sıralıyacak halimiz yok, ancak bazılarını örnek olarak vermek istiyorum: Yer adları o kadar çok yanlış veriliyor ki, bununla çalışmak isteyen birisi, eğer kendisinde Almanca orijinali yoksa, epey zorluk çekecek. Bir kaç örneğe bakalım:

Tschabantz-Dereh (Çabantsdere) veya Tschabants Köyü ya Çobandere/Çobanköy veya (aynı köy için) Cabaniz olmuş*(18) - düzensizlik bir yana, Ermeni ismine benzediği için onu Türkleştirmeğe uğraşmış olabilirler.

Hyssus ‘Hussus’ olarak yanlış aktarılmış (s. 4), Otz (Ermenicede ‘yılan’ anlamına geliyor) ‘Of’, Garuksa ‘Sorutsa’, Goloscha ‘Soloscha’, Padschatusi ‘Pandschatusi’ (s.5), Kutschuk Tschair (Küçükçayır) ‘Rutscuk Tschair’ (s.16), Rhizius nehri Türkçede ‘Ehizus’ olmuş (s.8), Katila yerine ‘Natila’ verilmiş, Naschuwa (Naşuva) ‘Rasawa’ olmuş (s.155), Selek 'Selet', Dschumbat (Cumbat) 'Rumbat', Artaşin (Ardeşen) 'Artaçın' diye veriliyor (s.125, 132, 134), Makria yerine 'Matri' veya 'Mahria' okuyoruz (s.126). Ziche-Dschari (Zixe-Cari) bazen 'Zişe-çari (s.124), bazen 'Zichedçori' (s.126) veya 'Zirhedçari' (s.127) olarak geçiyor. Kisseh (Kise) yerine Türkçede 'Rizzeh/ Risseh' ortaya çıkıyor ve Kissier (Kise'liler) 'Rissier' (s.126, 140). Cimil Kalesi (Burg) Türkçede büyüyüp Cimil Dağı olmuş (s.25). Kewak (Kevak) sık sık ‘Hevak’ olarak yanlış okunmuş.*(19) Çevirmen, benzer bir hatayı ‘Hala’ köyü konusunda yapmış, yani ‘Kale’ (orijinalinde Kala olarak) olacaktı (s.107). Koch’un anlattığı Ischchan’ı çevirmen doğru dürüst okusaydı herhalde „İşhan olabilir" diye bir not ekleme gereğini duymayacaktı; Koch’un yazısından (‘ch’) belliydi (s.90). Aynı titizlik eksikliğine „Arscharawasser (Acara suyu olabilir)" sözcüğünde de rastlanır; yine Koch onu net birşekilde Adscharawasser olarak vermiş (s. 91); başka yerlerde Adschara 'Adçora/ Abçora' olarak Türkçede varlığını sürdürüyor (s.154). Schawscheti-Tskhali (Şavşeti Tsxali) Türkçede Çavşet-İçkale’ye dönmüş (s.149). Çevirmen, Botschcha’yı (yani Borçka) ‘Boca’ olarak veriyor (s.148). Pontus Euxinus‘dan çevirmenin haberi yoktu herhalde, çünkü onu ‘Pontus Eurinus’ diye gösteriyor (s.150).

„Tzanisches Gebirge" (Tzan Dağları) Türkçede ‘Laz Dağları’ diye çıkıyor (s.150); bu da doğru bir çeviri değil, bir yorumdur; her ne kadar doğru bir yorum olsa da.

„... das nicht unbedeutende Dorf Sanatis ..." („önemsiz olmayan Sanatis köyü") yerine çevirmen ‘önemsiz bir köy’ <boşluk, yani köyün adı vermiyor> yazı vermiş (s.149).

Marmanat’ın (M. Arıcı’nın köyü) Atina’dan 2 ½ saat uzak olduğunu ancak Almanca orijinalinde okuyabiliriz (s. 24). Koch’un sözettiği „Ruspa" köyü (s.13), Gümüşhane’deki gümüş maden ocağı (s.40) ve Batum'daki Kakhaber Ova (Kaxaber Ovası) (s.124) Türkçede kayboluyorlar.

Koch’ta Trabzon-Sürmene arası sekiz saatken, Türkçe çeviride bu mesafe altı saate indirilmiş (s.2). „Mosynoi/ Mosynöken" olarak verilen halk, Türkçede ‘Moshnoi/ Moshnöken’ olmuş (s.2-3).„Kolchier" (bazen de tamamen yanlış olarak: ‘Kolschier, s.6) kim oldukları Türkçede artık anlaşılmıyor, çünkü ‘Lochen’ olarak verilmiştir (s.3).

Komnen beyleri (Almanca: Komnenen) Türkçede ‘Kommenenler’ olmuş ve Cenevizler de (Almanca: Genueser) ‘Genulser’ (s. 7).

Kitabı yayınlayanlar taa 1995’te Fransızlar'a ambargo koyuyorlar; orijinalin 156. sayfasında yer alan ‘Fransız’ sözcüğü Türkçe tercümesinde geçmiyor.

„Yeryüzünün çok az ülkesi belki 200 yıldan fazla süre aynı durumunu koruyordu." Burada çevirmen 2000 yerine 200 yılla yetiniyor (s. 7).

Bir Laz bilim adamı (Almancası „Schriftgelehrter") - esasen öyle söylemek te doğru değil, bahsedilen İbrahim Efendi sadece okuma yazma bilen bir adammış - Türkçede ‘kadı’ oluyor (s.1). Şarabı seven (s.87) bir kadıyı da pek düşünemiyoruz, ancak bir kaç sene bir Alevi köyünde kaldıktan sonra.

Koch’un „Son-Oghlu" (Sonoğlu) olarak verdiği bir derebeyin ismi bir yerde ‘Çanoğlu’ (s.10), başka yerde ‘Son oğlu’ (s.11) olarak Türkçeye aktarılıyor. „Kumpusarowa-Soliman-Agha"nın karşılığı acaba ‘Kumbasaroğlu Süleyman Ağa’ olarak doğru verilip verilmediğini bilemiyorum (s.21).*(20)

Tuna Nar Mustafa Agha Türkçede 'Tuna Nam; Mustafa Ağa' diye çıkıyor (s.109).

Derebey yerine sık sık 'ova bey' veya 'vadi bey' demesi biraz tuhafıma gidiyor.*(21)

Sultan Murat II tarafından getirilen Prusya’lı askeri eğiticiler Prusya’lı olarak Türkçede verilmiyor (s.31); onun yüzünden çevirmene fazla kızmıyorum; zaten Alman olarak, tarihi "Türk-Alman dostluğundan" bahsedilmesine pek alışmış değiliz.

Madjaren (Macarlar), çevirmene herhalde garip gelmişler, çünkü onları 'Madjeren' olarak atarıyor (s.120).

„Eine steinerne, aus einem Bogen bestehende Brücke" yanlış olarak „yay biçiminde bir köprü" diye çevirilmiş, halbuki Almancası net bir şekilde bugün hala sağda solda rastlanan ve ‘kemer köprü’ olarak bilinen köprü tipinden bahsediyor (s.106).

109. sayfasında Tulica köprüsü Türkçe çevirisinde eksik olup yapılış senesi de yanlış veriliyor: 1796/7 yerine 1797/9.

Koch, Kaçkar Dağı’nın adı - onu Ermenice orijinaline biraz daha yakın bir biçimde veriyor (Khatschkhar) - tam doğru Ermenice’den çevirmiyor da (onu baş veya kahraman kaya - Haupt- oder Heldenfels - olarak verdi), Türkçesinde hemen hemen öyle verilmesi (s.90) göze çarpıyor, çünkü Türkçüler bunu başka fırsatlarda öz be öz Türkçe isimli olduğunu gösteriyorlar.*(22)

Doğal olarak çevirmen özellikle nebatların isimlerinde zorluk çekti, bazılarını hiç çevirememiş, fakat 131-132. sayfalarda ot ve meyvelerin adlarını Lazca verirken, orijinalinde bulunan bir tanesi listede eksik olmasıyla (pathi - darı) birlikte şu kelimeler de yanlış veriliyor (ilk kelime Koch’un orijinali, ikincisi çeviri):

Oşkuri - çkuri

S’xuli (S’chuli) - şuli

Buli - buşi

Atampa - litampa

Sertali - zertali

Nxeri (Ncheri) - neheri

Urseni - urfeni

Turguni-Kanto - turguni konda

Kontru - kantru

Kinsi - Kinst

Xromi (Chromi) - Chroni

Liwora - liwona

Aslı patlıcan (Asli-Padlischan; Almanca: Eierfrucht/Aubergine) çevirememiş, Fireng patlıcan (Frenk-Padlischan, Almanca: Liebesapfel/ Tomate) ise domates yerine patlıcan olarak verilmiş. Başka yerlerde de Almancası çevrilmediği gibi kopyaları da yanlış yapılmış: „Läusekraut" ‘Löinkraut’, „Bärenklau" ‘Börenklay’ olmuş (s.17). „Wacholder" bazı yerde (s.26, 36, 154) doğru olarak ‘ardıç’ diye çevriliyor, başka yerde ise (s.89) „Akçaağaç olabilir" yazılıyor. Cypressen (Zypressen, 'selvi ağacı') 'Epperesen' olarak bozuk bir şekilde veriliyor (s.110), başka bir yerde ise Cypressen olarak kopya edilip doğru yazısıyla çıkıyor da, fakat çeviri yok (s.103).

128. sayfasında Bibel’in ’İncil’ olarak çevirilmesi, esasen Müslümanlarda yaygın olan Hıristiyanlıkla ilgili bilgisizliği simgeliyor. Bibel ‘Eski’ ve ‘Yeni Ahit’ten oluşan ‘Kitabı Mukaddes’tir, İncil ise ‘Yeni Ahit’in bir kısmıdır.

142. sayfasında Zither (kanun veya santur) çalgısı ne olduğunu çözemeyince, Türkçede yalnız ‘çalgı’ diye geçiyor.

Bu yapıtın Türkçe çevirisinde yer alan düzensizlikler ve hatalardan sadece küçük bir bölümünü vermeye çalıştım. Amaç, eserde sadece dört beş hatanın bulunmadığını göstermekti.

Kırzıoğlu ve onun gibi çalışanların kelimelere, hatta harflere çok önem verenlerin - esasen onları bugünkü „Hurufileri" olarak görebiliriz - ve bunlarla hokkabazlık edenlerin nasıl bu kadar düzensiz çalıştıklarını burada net olarak görebiliyoruz.

Türkiye’de çıkan çeşitli çevirilerde (maalesef bilimsel çalışmalarda titizlik oldukça eksiktir) esasen her zaman bol bol düzensiz-liklere rastladım. Fakat bilimsel bir yapıtın propaganda malzemesi olarak kullanılmasına sinirlenmemek elden değildir. İşte bu nedenle, bu makalede doğrusu supabı biraz açmak zorunda kaldım; bilimle, bilimsellikle bağdaşmayan bu tür yanlışlıkların ve saptırmaların yapılmaması ve başka-larına da örnek olmaması için.

Kaynaklar üzerinde yapılan bu tür saptırmaların ve yanlışlıkların, bugünkü Ermeni "sorunu" propagandasında ortaya konulan tarihi kaynakların ne kadar güvenilir olduğunu artık herkes kendisi düşünsün.

 

Kaynakça

Arıcı, Muzaffer:

Her Yönüyle Rize

Ankara 1993

 

Arıcı, Muzaffer (derleyen)/

Deveci, Tahir (tercüme):

Rize

Prof. Karl Koch’un 1843-44 Yıllarındaki Seyahatnamesinin Rize Bölümü

Ankara 1995 (2. Baskı)

 

Bellér-Hann, Ildikó:

Myth and History on the Eastern Black Sea Coast

In: Central Asian Survey, vol.14, no.4 (1995), s.487-508

Oxford

 

Benninghaus, Rüdiger:

Zur Herkunft und Identität der Hemşinli

In: Peter Alford Andrews (ed.): Ethnic Groups in the Republic of Turkey, s.475-497

Wiesbaden 1989

 

Breuste, Jürgen:

Karl Kochs Forschungsreisen nach Kaukasien 1836-1838 und 1843-1844

In: Georgica, H.6 (1983), S.55-61

Jena/ Tbilissi

 

Dashian, J.V.:

La population arménienne de la région comprise entre la Mer Noire et Karin (Erzeroum)

Rapide coup d’œil historique et ethnographique

Traduit de l’arménien par F. Macler

Vienne 1922

 

Feurstein, Wolfgang:

Mingrelisch, Lazisch, Swanisch - Alte Sprachen und Kulturen der Kolchis vor dem baldigen Untergang

In: George Hewitt (ed.): Caucasian Perspectives, s.285-328

Unterschleissheim/ München 1992

 

Feurstein, Wolfgang/

Berdsena, Tucha:

Die Lasen

Eine südkaukasische Minderheit in der Türkei

In: Pogrom, 18.Jg., Nr.129 (1987), s.36-39

Göttingen

 

Genel Nüfus Sayımı/ Census of Population 26.10.1975

İdari Bölünüş/ By Administrative Division

(Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü/ Republic of Turkey, Prime Ministry, State Institute of Statistics)

Ankara 1977

 

Kırzıoğlu, Fahrettin:

1461 "Turabuzon" Fethi sırasında Fatih Sultan Mehmed’in Yaya Aştığı "BULGAR DAĞI" Neresidir ?

in: VI. Türk Tarih Kongresi (Ankara 20-26 Ekim 1961), Kongreye Sunulan Bildiriler, s.322-328

Ankara 1967

 

Koch, Karl:

Reise im pontischen Gebirge und türkischen Armenien

(Wanderungen im Oriente während der Jahre 1843 und 1844, Bd.II)

Weimar 1846

 

Koch, Karl:

Reise von Redut-Kaleh nach Trebisond (Kolchis und das Land der Lasen)

In: Karl Koch (Hrsg.): Die Kaukasischen Länder und Armenien - in Reisebeschreibungen von Curzon, K.Koch, Macintosh, Spencer und Wilbraham (Hausbibliothek für Länder- und Völker-kunde, Bd.6), s.65-114

Leipzig 1855

 

Magnarella, Paul:

The Hemshin of Turkey: Yayla, a Pasture in the Clouds

In: The World and I, vol.4, no.5 (1989), s.654-665

<aynı makale: Paul Magnarella: Anatolia's Loom - Studies in Turkish Culture, Society, Politics and Law, İstanbul 1998, s.183-192>

 

Ritter, Carl:

Die Erdkunde von Asien

18.Theil, Bd..IX, Theil 1 (Kleinasien)

Berlin 1858

 

Rosen, G(eorg):

makale: Lasen

In: Allgemeine Encyklopädie der Wissenschaften und Künste (hrsg. von J.S. Ersch/ J.G. Gruber), 2.Sektion, Teil 42, s.164-167

Leipzig 1888 (Reprint Graz 1986)

 

Sakaoğlu, M. Ali:

Dünden bugüne Hemşin

Karadenizden bir tarih

İstanbul tarihsiz <1990>

 

Sırtlı, Ali:

Doğu Karadeniz Türklüğü (Gürcüler, Hemşinliler, Lazlar, Çepniler) ve Karadeniz Fıkraları

(Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı)

İstanbul 1996 (3. Baskı)

 

Topaloğlu, İhsan:

Bölge Tarihinde Rize

I. cilt

(Topaloğulları Kültür-Dayanışma ve Çevre Koruma Derneği)

Trabzon 1998

 

Wunschmann, E.:

makale: Koch: Karl Heinrich Emil

In: Allgemeine Deutsche Biographie, 16.Bd. (1882), s.395-398

Berlin (Neudruck/ yeni baskı 1969)

 

Dipnotları

[1] Karl Heinrich Emil Koch (1809 Ettersberge/ bei Weimar – 1879 Berlin) hakkında bz.: Wunschmann 1882. Burada sözkonusu olan seyahat 16 Mayıs 1843 Jena’da başladı ve 30 Ekim 1844 bitti.

[2] Kitabı Almanya’nın en az sekiz büyük kütüphanelerde mevcuttur: Universitäts- und Stadtbibliothek Köln, Universitätsbibliothek Potsdam, Universitäts- und Landesbibliothek Halle, Universitäts- und Landesbibliothek Jena, Forschungs- und Landesbibliothek Gotha, Herzogin Anna Amalia-Bibliothek Weimar, Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek Göttingen, Herzog August-Bibliothek Wolfenbüttel ve ayriyeten Stadtbibliothek Nürnberg (M.Arıcı’nın elindeki fotokopi oradan temin edilmiş).

[3] 1993’te yayınlanan Muzaffer Arıcı’nın “Her Yönüyle Rize" kitabının önsözü Kırzıoğlu yazdı, ayriyeten o kitapta Lazlar’la ilgili bir bölümü de Arıcı sık sık Kırzıoğlu’na “değerli hocam" olarak bahsediyor. Aynı çevreden olan Ali Sırtlı (1996, s.34) Kırzıoğlu’nu söyle övüyor: „... Doğu Karadeniz Türklüğü’nün yılmaz araştırıcısı, Karadenizlilerin manevi ATASI, Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu ..." Kırzıoğlu’nun saptanmaları Feurstein/ Berdsena 1987, s.38; Benninghaus 1989, s.480-481, 486-487; Feurstein 1992, s.301; Bellér-Hann 1995, s.491-495 ortaya koydular. Acaba Kırzıoğlu Kars’a göçetmiş bir Hemşinli olmasın ?! (Sakaoğlu <1990>, s.94, Tahsin Kırzıoğlu diye Kars’a göçmüş bir Hemsinli’den sözediyor).

[4] Bz. dipnot 2.

[5] Herhalde onu vurgulamak için her sayfanın altında “M.Arıcı” yazılıdır.

[6] S.2, 23, 24, 33, 90, 91, 100, 112. İstisnası s.145 ve 108; orada ‘Pontus bölgesi’ olarak çevirilmiş, demek ki propagandayı bile düzenli yapılmamış. Koch’la beraber Doğu Karadeniz’de araştırma yapan Georg Rosen, o dağları adlandırması konusunda şunu yazıyor: „... Ermeni platosunun kenarında başlayan, derin Çoruh vadisi ile deniz arasında uzanan, sert ve çok kesik dağlar ki, yeni coğrafya onlara ‘Pontik’ (Pontos) ismini verdi ..." (Rosen 1888, s.165, çeviri: R.B.). Uluslararası yazılarda ‘Doğu Karadeniz Dağları’ hala “Pontic Mountains” (Pontik Dağları) diye geçiyor (bz. mesala: Magnarella 1989 <1998>, s.183 v.s.).

[7] S.13, 30, 31, 86, 97, 114, 149, 156. 3. sayfasında ise dikkat etmemişler, ‘konstantinopol’ olarak verilmiş.

[8] Arıcı 1993, s.4 (dipnot, Kırzıoğlu’nun dipnotu ?); Sırtlı 1996, s.38: „Hemşinlilerin kesinlikle TÜRK olduklarını ispatlayan önemli bir delil de ‘tulum‘ ve ‘horon’dur." O kadar basıttır ! İlginç olan tarafı da Arıcı gibi, Sırtlı da Hemşinli bir köyde dünyaya geldi (Çayeli-Aşıklar).

[9] Koch 1855, s.112 (çeviri: R.B.). Orijinali: „... Hemschin (Hamamaschen der Armenier), ein sehr gefürchtetes Ländchen, bis zu dem noch nie ein Türke vorgedrungen sei."

[10] Ritter 1858, s.88-89, herhalde Eli Smith/ H[arrison] G.O.Dwight’ten (Missionary Researches in Armenia, including a journey through Asia Minor and into Georgia and Persia ..., London 1834) faydalanarak. Orijinali: „... sollen die Bewohner dieser Hemschin-Thäler, ..., erst seit 200 Jahren dem Islam aus Druck und Verzweifelung sich unterworfen haben, um der Tyrannei und den Grausamkeiten der Türken zu entgehen, aber innerlich noch, was sie früher waren, <s.89> geblieben sein, den christlichen Cultus beibehalten haben und nur äußerlich dem Koran folgen. Ihre Weiber kennen noch keine andere Sprache als ihre armenische;..." (çeviri: R.B.)

[11] 40 sayfasının karışında olduğu için 41 sayfası kitabı çıkaranların elinde olması gerekirdi; olmasaydı Çoruh havzası ile ilgili olduğunu da bilemezdiler.

[12] S.119-120, 126, 128, 148, 150.

[13] Koch 1855, s.89 (çeviri: R.B.). Orijinali: „Es unterliegt demnach wohl keinem Zweifel, daß Lasen ... und Kolchier ein und dasselbe Volk sind und daß beide, wie schon gesagt, zum großen georgischen Volksstamme gehören."

[14] Koch 1855, s.94 (çeviri: R.B.)

[15] Benzer bir şekilde: Arıcı 1993, s.39.

[16] Hemşinliler’in İslamlaşması konusunda bkz.: Dashian 1922, s.32-33; Benninghaus 1989, s.484.

[17] 159 sayfasındaki yorumda; Arıcı 1993, s.37.

[18] S.35-38. Köyün bugünkü adı herhalde İspir merkezine bağlı olan Çayırözü'dür, eski adı GNS 1975 Çabans olarak veriyor, yani Çobanköy diye bir köy yok oralarda.

[19] S.91, 94, 96, 98-99, 102, 105. Hemşinli derebeylerinden olan ağanın adını Koch başka bir eserde Kumpus-Arowa-Agha olarak veriyor (Koch 1855, s.112).

[20] Sakaoğlu <1990>, s.81, Kumasar diye bir Hemşinli aile olduğunu yazıyor.

[21] S.127, 128, 132-134, 143.

[22] Topaloğlu 1998, s.63: “Sakalar (Iskit) Türklerinden kalma bir isim”. Arıcı (1993, s.84): „Kaçkar dağlarına daha eskiden Balkar dağları diye isim veriliyordu.“ Yani Karaçay-Balkarlar orada bir iz bırakmış gibi bir teori oluşturuyorlar. Kırzıoğlu, eski bir Ermeni köyü olan Parkhal’ın (bz.: Koch 1846, s.98) adını sözcük oyunlarıyla ‘Balkar’ şekline getirip Balkar/ Karaçaylara bağladı (bz. Kırzıoğlu 1967, s.328). Ritter (1858, s.924), Koch’un Khatschkar adı için verdiği açıklamasını (‘kahraman taşı’) yanlış bulup, Bıjışkian’ın fikirine katılyor. O, her Ermeni’nin bildiği ‘xaçikar’ kelimesini Kreuzespein (herhalde imla hatası, Kreuzstein olması gerekir) ‘haçlı taş’ olarak açıklıyor.

 

Türkçemi düzelten arkadaşlara (Ali Duran ve Ali) burada teşekkür ederim.

© Rüdiger Benninghaus, 2001

 

 

Hier nun die Entgegnung auf die Reaktion von Muzaffer Arıcı, die auch – an einer Stelle aus Rücksicht auf den Webmaster in leicht veränderter Form – an die „Karalahana“-Webseite geschickt worden ist:

4. Muzaffer Arıcı’nın 27 Kasım 2001’de Karalahana forumunda

yayınlanan yazısına yanıt

 

 

Not: M.Arıcı’nın yazısındaki alıntılar italik ve sarı yazı karakterleriyle verilmiştir.

 

 

Sayın Muzaffer Arıcı,

 

Benim yazdığım makalem bilmem kaçıncı sefer sizin (daha doğrusu Kırzıoğlu’nun) saçma sapan teorileri bir daha ortaya dökmeye size fırsat verdi. Benim eleştirdiğim noktalar konusunda temelsiz iddialar dışında doğru dürüst söyleyecek bir şeyiniz yoktu.

Tüm tuhaf teorileriniz hakkında bir şey yazacak istek ve zamanım yok. Bazı konularda size tarihçiler cevap versinler. Özel ‚cevapları’ esasen Lazlar kendileri vermeliler. Sizi ciddi almadıklarından maalesef öyle bir lüzumu görmüyorlar.

 

Makalede, kendisini tanıtmadan söze başlıyan sayın Benninghaus, benim kendisine hediye ettiğim kitabimi, okumaya bile gerek görmediğini, ama bir Laz arkadaşının uyarısı üzerine incelemeye başladığını, giriş olarak belirterek, …

 

Kendi kendimi övmeme gerek yok. Ayriyeten kendimi nasıl tanıtmamı istiyorsunuz ? Burada söz konusu olan yazınızda sanki beni taniyorsunuz gibi, fakat özünde temelsiz iddialar ileri sürüyorsunuz. Sizi ve çevrenizi tatmin etmek için kendimi casus (hangi devlet veya güç için ?) olarak mı tanıtacaktım ? Nasıl olsa beni illâ ki öyle bir kalıba sokmak istiyorsunuz. Bunu da, görebildiğim kadarıyla genelinde işinize gelmeyen yazılar yazan kişilere (Wolfgang Feurstein, Ali İhsan Aksamaz ve her halde başkalara da) yapıştırmaya uğraşıyorsunuz. ‚Siz’ derken, yalnız sizi değil, aynı şekilde sizin gibi düşünen Türkçü çevrenizi de kastediyorum.

 

Bana verdiğiniz kitabı – sağolun, bir şeye yaradı sonuçta – niye hemen okumadığımı soruyorsunuz. Bir kitabın orjinali elinizde var iken, siz hemen bir çevirisini mi inceliyorsunuz ? Ayrıca, kendim bir kitap satın aldığım zaman da, her seferinde onu okumam. Onu lazım olduğu zamanda okurum. Sizinkini de gerektiği zamanda okudum işte. Yani, üzülmeyin ve en azından bunu saygısızlık olarak değerlendirmeyin.

Bundan başka o konuda ahlâk dersine de ihtiyacım yoktur.

 

... kendi olduğunu kabul ettiği, bir bilim adamı tarzına yakışmayan ifadelerle, tercümana, derleyen olarak bana ve bu uğurda  çaba gösteren herkese, hatta bize yardımcı olan bir profesöre hakaret vari neşriyatta bulunuyor.

 

Hakaret hakkında konuşmak mı istiyorsunuz? Önce şunu belirteyim: bir piskopata, piskopat dediğimde o bir hakaret değil, gerçek durumunu anlatmış oluyorum, piskopat olmayan birisine piskopat dersem, o bir haraket sayılır.

Birisi, insanları yazısıyla aptal yerine koymaya uğraşırsa, çok sert bir tepki gelebileceğini göz önüne bulundurması gerekiyor. Fahrettin Kırzıoğlu ve onun müritleri (siz dahilsiniz) yalnız bazı kişlere değil komple halklara haraket ediyor: Lazlara, Kürtlere, Megrelere, Gürcülere, Ermenilere, Rumlara ve de Hemşinlilere. Siz ne yazmışsınız:

 

Lazlar ki, onlarında ataları Türk’tür. …

Bunlar Laz’ların atası olur. Atlı ve göçebe Türk’türler…

… eksik bir dil olan Laz’caya …

 

Utanmıyormusunuz ? Bir halkın ve dilinin varlığını inkâr ediyorsunuz. Dünya bilim adamlarının (linguistler, tarihçiler, etnologlar) Lazlar hakkında yazdıklarını yalan olarak ilân ediyorsunuz. Kim kime dil uzatıyor acaba ? Tahminime göre (her ne kadar Lazcadan az bilgim varsa da) Lazca, Türkçeye göre çok daha temiz kalmış bir dildir. Türkçe, ona göre melez bir dildir. Lazca’da ne eksiktir ? Acaba, yalnız Lazca konuşanlar kendileri ifade edemezler mi? Çok saçmalıyorsunuz ! Umarım ki, Lazlar size uygun bir cevap vereceklerdir.


Aynı üslupla cevap vermek bize yakışmaz.

 

Ama daha beter şeyler ortaya koymak (yazınızda yaptığınız gibi) size yakışır galiba…

 

Sizin çevrenizden olan (yani aynı havayı öten) birisinin bazı lafları bu fırsatta da sunayım, hakaret ne olduğu daha iyi anlayalım. Ali Sırtlı denilen zat („on parmağında on marifet”, „Karadeniz fıkraları ustası”, „Ali Sırtlı bu kitapla tatlı tatlı kendi reklamını yapmaktadır” gibi övmeler kitapta bulunur) „Doğu Karadeniz Türklüğü (Gürcüler, Hemşinliler, Lazlar, Çepniler) ve Karadeniz Fıkraları” kitabında (3. baskı İstanbul 1996) bu tip ‚tatlı’ şeyler söylüyor:

Lazların tarihi konusunda bir kitap yazan iki Sarpi’li Laz (!) yazarına (M.Vanilişi/ A.Tandilava) „Hemşinliye müslümanlaşmış Ermeni demiş iki Gürcü alçak.” (s.29)

Peter A. Andrews’un çıkardığı ve benim de uğraştığım „Ethnic Groups in the Republic of Turkey” (Wiesbaden 1989) kitabına „propaganda”, „yalan” ve „şerefsizlik” gibi kelimeleri buluyor (s.30). „Ahmak Gürcü dangalaklar” (s.53), „suratsız yaratıklar” ve „alçaklar” (Megreller için, s.56, 57), „pislikler” (Karaçadırlar için, s.57) gibi değişik halklara yaptığı hakaretlerden başka, „hainler” (s.40), „alçaklar” (s.29, 31, 40), „boş kafalar”, „soysuzlar” (s.16), „iftirarların en alçakçası”, „cahil” (s.36) v.s. bu küfürbaz Türkçü Hemşinli’nin kağıda döktüğü kelimeleridirler. Görebildiğim kadarıyla Türkçüler başka görüşü olan kişiler üzerine sık sık attıkları çamurla bilgisizliklerini ve saçma sapan iddialarını kapatmaya uğraşıyorlar.

 

Şen Türkçe hariç hiçbir lisanda kullanılmaz. Bu açık kanıt dahi, sizin olaya ne kadar objektif bakmadığınızı göstermeye yeter.

 

Ama ne kadar çok dil biliyorsunuz, maşallah ! En az şunu söyleyebilirim: bildiğiniz diller arasında Ermenice yok. ‚-şen’ eki hem Anadolu’da (Artaşen/ Ardeşen, Noraşen gibi yerler şu anda aklıma geliyor) hem Ermenistan’da çok yer adlarında rastlanır. Ayrıca H. Hübschmann: „Die altarmenischen Ortsnamen” <eski Ermeni yer adları> (Indogermanische Forschungen, 16, Strassburg 1904, s.197-490) eserinin s.386’ya bakın veya Ermenice bilen birisiyle konuşun. Yine bilmediğiniz şeyler hakkında konuşuyorsunuz (gerçi siz sadece Kırzıoğlu’nun sözlerini papağan gibi tekrarlıyorsunuz).

 

...sizin gizli emelinizi açığa çıkarması bakımından, beni rahatlattı.

... yurdumuza gelip gizli, sinsice misyonerlik yapmayın artık...

 

... ünlü bir alman profesörunun eseridir...

Prof.Koch

Prof. Dr. M. F. KIRZIOĞLU

Prof. Dr. Laszlö Rasonyi

Ord. Prof. A. Zeki Velidi TOGAN

 

Profesörlerden doymuyorsunuz galiba. Bu tip otorite düşüncesi yalnız demokratik bir devlet için zararlı değil, öyle görünür ki eleştiri yeteneği (ki bu bilimsel çalışmanın temelidir) de yok etmiştir sizde. Birisi profesör olduğundan her saçmalığı yutuyor-sunuz galiba ya da başkalarına (özellikle saf vatandaşlara) yutturmaya uğrasıyorsunuz.

 

Dolayısıyla seviyeli davranmak, bizim bilimle uğraş verenlere itibarımızdandır. Bay Benninghaus! Size, muhakkak değer verdiğim için hediye ettiğim kitap, ünlü bir alman profesörunun eseridir. İsminiz, bir Alman veya Avusturya vatandaşı olduğunuzu çağrıştırıyor. Ülkenizin, bir profesörüne dahi dil uzatabiliyorsunuz.

 

Hani nerede ? Eleştirmek ‚dil uzatmak’ anlamına mı geliyor ? Sizin amma da acayıp bir araştırma anlayışınız var, ha.

Görüştüğümüz zaman Alman olduğumu söyledim her halde.

 

Sayfa 89 da ki yazı üzerine,” bu sayfayı kızgın bir zamanında yazdı demeniz”sizin gizli emelinizi açığa çıkarması bakımından, beni rahatlattı.

 

Bana teşekkür edin bari. Gerçi, demek istediğinizi tam anlayamadım. Burada hangi gizli emelim ortaya çıkıyor ki ?

 

Prof. Koch S. 89: ”Ermeni kaynakları güvenilmezdir. Kendi halkı bile bu bildirilere güler. Bunlar tümüyle imha edilmelidir” diye belirtmiş. Sizden beklenen, yansız düşünceye göre, inceleme yapsa idiniz, bilhassa bu bölümü makalenizde ele alıp, orijinali ve tercümesini sitenizde benim belirteceğim gibi yayınlardınız.

 

Koch’un kitabındaki bu bölümü bıktığımız kadarıyla tekrarlayıp faksimile olarak bile kitabınızda yayımladınız. Benden daha ne istiyorsunuz ? Daha tatmin olmadınız mı ? Siz her halde bu bölüme Kur’an-ı Kerim’den daha çok önem veriyorsunuz. Onun dışında „Bunlar tümüyle imha edilmelidir“ sözleri ne Koch böyle yazdı, ne de siz tercümenizde verdiniz. Bu da sizin kaynakları nasıl kullandığınızın açık bir göstergesi daha olur.

 

Prof Koch’a “Allah azizlerden eylesin” deyişime kızmanız, bu ifadesinden olsa gerek. Terside olmayacağı gibi, bir Türk, sizlerin veya bizlerin zorlaması ile ne Ermeni, nede Rum olamaz. Biz Anadolu da asırlarca iç içe yaşayarak, bunu ispatladık.

 

Sizin şimdiki nifak dolu çabalarınız, yine de biz Anadolu insanlarını bir birine kırdırmaya hiçbir zaman yetmeyecektir. Makalenizin içeriği ve dolayısıyla amacı, özellikle bu çabayı yansıtmaktadır.

 

Yine çok saçma konuşup temelsiz iddialar öne sürdürüyorsunuz. Sizin dediğiniz olsa benim ne gibi menfatım olacak ki ? Buradan, bazı çevrelerde yaygın olan bir psikozun etkisi altında bulunduğunuz ortaya çıkıyor.

 

Buna karşın; Osmanlı dönemi Fatih Sultan Mehmet zamanın da (azınlıklar için), dilinizde, dininizde, ticaretinizde serbestsiniz diye fermanlar çıkarılmış, askerlik yapmaktan da muaf tutulmuşlardır.

 

Osmanlının kendi ırkdaşları Türkler, azınlıklar uğruna da savaşırken, ülkenin tüm ticari müesseselerini azınlık Osmanlı vatandaşları ellerinde tutuyordu ve askere gitmediklerinden dolayı, çalıştırdıkları ticaret- ve imarethaneler babadan oğula intikal ederek, süreklilik arz ediyordu. Türkler ticarethane açsa dahi, ya açan, ya da evlat, harpler de ölerek devamlılık sağlanamıyordu. Ve bugün için ütopya olan bu olayın, hesabını yapmadan, herkes bir millet bilinci ile beraberce ve huzur içinde yaşıyordu.

 

Yani, o zamanki insanlar TC zamanına nazaran daha hür oldukları satırlar arasında demek mi istiyorsunuz ?

Sultan Mehmet’ten sonraki çağlar da bir göz atalım mı (Yavuz Selim ve Alevilere, meselâ, ve değişik zamanlarda gayri Müslimlere yapılan özel ‚muameler’, v.s.) ?  

Doğu Karadeniz’deki ‚gizli Hıristiyanlar’ olayını nasıl anlamak gerekir ? Toleranstan mı kaynaklıyordu ? Hemşinli Ermenilerinin bir kısmı (geri kalanlar Kafkasya’ya kaçtılar) ve Pontos Rumlarının bir kısmının zorla Müslümanlaştırıldıklarını da inkâr ediyorsunuz, fakat bu gerçeğine bu noktada yine bahsetmek gerekir.

19. yy’ın ortasında başlayan ve I. Dünya Harbında hemen hemen bitirilen Hakkâri Nasturilerin yok edilmesinden belki haberiniz yok.

Ermenilere yönelik 19. yy’ın sonunda başlayan ve yine I. Dünya Harbında devam edilen kıyımlardan burada artık bir daha bahsetmek gerekmez. Bunu, Anadolu’nun doğu yarısında yaşayan vatandaşların büyük bir kısmı yörelerinden, atalarından duymuş olabilirler.

Yine o devrede Mardin Süryanileri’nin yaşadıkları ‚ferman’ı (soykırımı) unutmayalım, v.s.


Makalenizde Türklerin Almanları sevmediğini belirtiyorsunuz. Tarih sayfaları bunun aksini ispat eden örneklerle doludur.

 

Hikâyeler anlatıyorsunuz. İki halk arasında tarihte öyle bir dostluk yoktu. İlişkiler hükümet ve asker seviyesindeydiler. İki halk arasında fazla ilişki yoktu. Almanlar, Türkleri düşündükleri zamanda Hıristiyan alemini saldırıp işgal etmek isteyen bir halk akıllarına geliyordu. Bunu Alman halk türkleri ve başka folklorik kaynaklar yansıtıyorlar, meselâ:

Şenol Özyurt: „Die Türkenlieder und das Türkenbild in der deutschen Volksüberlieferung vom 16. bis zum 20.Jahrhundert“, München 1972 (doktora tezi Freiburg/ Br. 1969)

Margret Spohn: „Alles getürkt: 500 Jahre (Vor)Urteile der Deutschen über die Türken” Oldenburg 1993 (diploma tezi). Onu internette bulabilirsiniz:

http://docserver.bis.uni-oldenburg.de/publikationen/bisverlag/spoall93/inhalt.html

 

Türklerin tarihinde hiçbir ırka karşı düşmanlık yoktur.

 

Allah Allah! Bugüne kadar nerede bir Ermeni kokusu varsa fıttırıyorsunuz. Türklerin Ermenilere, Rumlara karşı olan düşman-lığı, özellikle İslâmcı çevrelerin Yahudi düşmanlığını inkâr mı ediyorsunuz ?

 

Hemşinli kimliğine gelince: Hemşin isminin hamamı Şen den geldiğini sizde kabul etmektesiniz. Ama şen kelimesinin Türkçe olduğunu inkar ediyorsunuz. Şen Türkçe hariç hiçbir lisanda kullanılmaz. Bu açık kanıt dahi, sizin olaya ne kadar objektif bakmadığınızı göstermeye yeter. Eğer, Hamam ismi başka bir kavim mensubuna ait olsa idi,”şen” eki de o lisanda tarih sayfalarına girerdi. O kişinin asıl adı Hamam Beg dır. Buda öz Türkçe bir isimdir.

 

Yukarıda size verdiğim yanıta şunu da ekleyeyim siz ne kadar objektif bakmadığınız konusunda güzel bir örnek veriyorsun. Bilmediğiniz (ve bilemeyeceğiniz) bir şey ortaya attıktan sonra ona ‚açık kanıt’ diyorsunz.

Belki yanılıyorum, ama şimdiye kadar ‚hamam’ kelimesinin Arapça olduğunu düşündüm. Bunun dışında ne kadar az etnografik/ coğrafik bilginiz olduğu da burada belli oluyor. Bir topluluğun şahıs isimleri başka dillerden geldiğini hiç düşünmediniz mi (yalnız Türkiye’de kullanılan isimlere bakın) ? Ayrıca dünyada pek çok yer isimlerinin değişik dillerden geldiğini bilmiyormusunuz ? Yalnız Türkiye’den bir sürü örnek bulabilirsiniz. 

 

Hemşin insanlarına gelince, sahil ve iç kesimde oturanlar olarak ikiye ayırabiliriz. Sahil kesiminde oturanların ataları, Türk olarak tevratta dahi kabul gören, Torgaman’ un(Türklerin atası) 8.ci oğlu (A)Las –tir. Bu tevratta gayet açık olarak yazılıdır.

 

Hani nerede ?

Öyle teorileri öne sürdürebilmek için Tevrat’ı orjinalinde mi (İbranice, kısmen Aramice) okudunuz  ?

 

Doğu Hemşinli dediğimiz Artvin-Hopa hemşinlileri ise, kıpçak Türkü Ermeni, Gürcü ve Laz karışığı olan bir topluluktur. Osmanlıdan, batı Hemşinindeki azınlıklar gibi, bunlar göç etmek için izin talebinde bulunmadılar. Bunlar yukarda sayılan kaim lisanlarının karışımından meydana gelmiş bir dili konuşurlar. Acaba sayın Benninghaus, biz Avrupalının gizli emellerinden Erzurum’u-Kars’ı kurtardığımız için serhat diyarı, Maraş, Antep, Urfa’yı kurtardığımız için bunların başına Kahraman, Gazi, Şanlı isimlerini neden koyduğumuzu hiç düşünüp, araştırdınız mı?


Araştırmayı değer bir konu olsa elbette araştırırım. Acaba dünyada “kahraman, gazi, şanlı” sözcüklerinin dışında araştırılacak hiç bir şey kalmadı mı ? Hamasî edebiyatla övünmenin kimseye yararı olmaz…

 

Yeter artık; Rum ve Ermeni vatandaşlarımızı bizimle dalaştırmak, çatıştırmak için yurdumuza gelip gizli, sinsice misyonerlik yapmayın artık. PKK ile işbirliğiniz binlerce Kürt ve Türk kardeşlerimizin canına mal oldu.

 

Yeter artık, sizin temelsiz saçma sapan iddialarınızdan bıktık. Sizi, bu sözü geri almaya ve bunu ispatlamaya çağırdım. Yeteri kadar zamanınız vardı. Ama siz bugüne kadar her hangi bir yanıt vermediniz. Bu, sizin ahlakınız ne düzeyde olduğunu açıkça gösteriyor.

TC-PKK savaşında ölenler konusunda hükümetlerinizden hesap sormanız gerekir, benden değil.

 

Şimdi Apo’nun havası alındıktan sonra, işsiz kaldınız. Bu sefer Karadenizde de aynı kargaşayı yaşatmak istiyorsunuz.

 

İşsiz kalan TC’nin bazı kesimler, ki onlar PKK’yi inşa etmeye çalıştılar ve kendi amaçları için kullandılar. Apo’nun MİT’le ilişkisi olduğu bir sır değil artık. Apo’nun birden bire ‚yakalanması’ da bir tesadüf değildir.

Fakat sizin şüphelendiğiniz (esasen bunu bir gerçek olarak gösteriyorsunuz) işlerle meşgul olsaydım, yeteri kadar meşguliyetim olurdu.

 

Ülkemizde Ermeni, Kürt, Laz diye hiçbir ayrım yoktur. Hepsi Türk vatandaşı olarak aynı haklara sahitirler.

 

Kimi kandırmak istiyorsunuz ki ? Aynı haklara sahip olsalardı kendi dillerini sözlü ve yazılı olarak serbestçe kullanabilirlerdi. Askerlerde yüksek rütbeli bir gayri Müslime rastladınız mı hiç ?

 

Eğer Avrupalı olarak iş bulamıyorsanız, kendinize karalahana da değil, kartofel diye bir internet sitesi açarak orda yer arayın.

 

Şimdi çocuk gibi konuşmaya başladınız. Bilim alanımı siz mi çizeceksiniz ? Belli ki yabancıların Türkiye’de özellikle etnolojik araştırmalar yaptıkları zaman rahatsız oluyorsunuz, çünkü saçmalıklarınız ve yalanlarınız Türkiye’nin sınırları içerisinde kalmıyorlar ve kandırabildiğiniz saf vatandaşlarınız alternatif şeyler de okuyabiliyorlar. Bilimsel çalışmalar devletlerin hudut-larıyla sınırlanamaz, bunu kabul edin artık.

 

Zira Türkiye’deki yazarlar, tarihi araştırmalar sizlerinkiler gibi zengin değilller.

 

Benim zengin olup olmadığımı nereden biliyorsunuz ? Yine de bilmediğiniz şeyler hakkında konuşuyorsunuz. Bu, herhalde sizin özelliğinizdir. Yazılarınıza bu açıdan bakmak gerekir.

 

Biz Aziz, Prof. Karl Koch’un bu muazzam ve gotik Almanca eserinin tamamını ne getirecek, nede tercüme ederek bastırabilecek kadar varlıklı değiliz. Elde edebildiğim fotokopiler kadarı ancak hocadan hocaya Almanya’da okumuş eski talebelere, elden ele defalarca dolaştırılarak incelettirildi. Ülkemizde ziyarete gelen bir Alman dahi bu metinleri latin harfine çeviremeyeceklerini söylediler.

 

Benim yaşımda (47) olan Almanlar’ın çoğu bu eski yazıyı okuyabilir. Ondan büyük bir olay yaratmayın. Mademki sizin Alman tanıdığınız, kitabın bir kısmını fotokopi edip size gönderdi, geri kalanını da ondan isteyebilirdiniz, eğer işi ciddiye alsaydınız. Tüm Karadeniz bölümünü çevirdirmediğinizi yorum makalemde yazdım, esas Karadeniz bölgesinin (daha doğrusu sahil kısmı) dışında kalan (İspir, Yusufeli) bölümünden ise bir kısmını verdiniz. Demek ki pek tutarlı davranmadınız.


Tercümeyi ise Alman Kültür derneğindeki hocalar dahi yapamadılar. Onların tavsiyeleri ile Tahir Hocayı buldum. Fotokopilerden politik amaçlı tercüme olamaz, ancak okunamamış kısımlar atlandığı için eksikler olabilir.

 

Ne demek „okunamamış kısımlar” ? Biz el yazılar hakkında konuşmuyoruz ki. Tahir bey ‚Fraktur’ dediğimiz yazıyı okuyabilir. Olmasaydı kitabı çeviremezdi. Bazı düzensizlikler (veya isterseniz ‚eksikler’) var, doğru, onun dışında ise bazı bölümlerde maksatlı işlenen sahtekârlıklar ve sansür bulunduğunu çok açık ortada. Koch’un kitabının baş sayfasını faksimile bile verirken „türkischen Armenien”(i) silmişsiniz. Ona eksiklik demek mi istiyorsunuz ? Buna‚ ‚burası Türkiye’ diye bir yanıt vermek isterseniz, sizin korkunuzu bir yerde anlarım da, fakat o zaman sussaydınız daha iyi olurdu. Kimse sizi bu kitabı çevirtmeye zorlamamış her halde, yoksa ?

 

Her nedense, makalenizden anladığım kadarı ile sizde Türk kimliğine karşı bir antipati var.

 

Siz sadece siyah-beyaz renkleri tanıdığınızı gösteriyorsunuz. Gerçi bu tip ilkel düşünce yalnız sizden değil, kustuğunuz kadarıyla Almanya’da çıkan Hürriyet gibi gazetelerde sürekli görebiliriz. Meselâ, Kürtlerin temel insan haklarını savunan illâ ki Apocu, bölücü v.s. olması gerekir. Benim insanları aptal yerine koyan ve aldatan, bilim adına siyaset yapan, tarihi değiştirmeye uğraşan, bir halkın varlığını inkâr eden ve aşırı bir milliyetçiliği savunanlara karşı antipatim var; kim bu tip şeyler yapacak olursa, Türk, Kürt, Alman v.s. ‚Ne mutlu Almanım diyene’ ve ‚ne mutlu Türküm diyene’ sözler aynı şekilde midemi bulandırıyor, çünkü onun kötü ve zararlı neticeleri Almanya’nın tarihinde ve Almanya’nın ve Türkiye’nin bu gününde görüyorum.

Bu tip şeylere karşı çıkmayı bir insanlık görevi olarak görüyorum. Türkiye de benim çalışma alanım olduğu için beni o ilgilendiriyor ve Kamerun, Nicaragua veya bilmem hangi devleti değil. Türkiyeye ilgim olduğu için Türkçeyi de söyle böyle öğrendim. Türkiye veya Türklere karşı bir antipatim olsaydı bunu her halde yapmazdım.

                                        

Bizler ise Anadolu’da, kökleri farklı milletlerden geldiğimizden dolayı, kendi kimliklerimizden gurur ve şeref duyarız. işte bu, bizim şanlı ve güçlü Anadolu insanları mozaiğimizi oluşturur. Mühim olan insan olmak unsuru ve birbirine tahammül edebilmektir. Bir yabancı olarak hiçbir zaman anlayamayacağınız sırrımız, işte budur.

 

Allah Allah. Türklerden ve gayri Müslimlerden başka hangi milleti kabul ediyorsunuz ki ?

Siz bile her ne kadar akraba olan (yani Türkiye’yi ‚bölmek’ istemeyenler) fakat Türk olmayan Azerileri, Özbekleri, Kırgızları, Uygurları, Tatarları, ve Karaçay-Balkarları tek tek ayrı bir millet olarak kabul etmeyip hepsine ‚-Türkleri’ diyorsunuz. Bırakın Türki/ Türkik gruplardan olmayanları; onları tek tek ‚Türkleştiriyorsunuz'. Bu sır sizde kalsın artık.

 

Eserimizde, bir çok yer isminin amaçlı olarak değiştirilmiş olduğunu ileri sürerek, bundan politik netice arzu ettiğimizi, yazıyorsunuz. Halbuki aziz Prof. Koch, kitabına isimleri ona söylendiği gibi geçmiş ve bizde bunları motomot aynen tercüme ederek yazdık.

 

Ya makalemi doğru dürüst okumamışsınız ya da kafanızın bunu anlamak gücü yok.

 

Ayrıca sayın prof. Koch bizzat adı geçen yerleri gezerek, ve yaşayanlarla temas ile bu eseri bir araştırıcı seyyah olarak kaleme almıştır. Ve eser tümüyle dürüst ve kendi içinde tutarlıdır. Dolayısıyla buna her hangi bir ilave hemen sırıtır. (sizin makalenizde olduğu gibi.) Asgari, böyle bir konuya geniş ilgi duymuş olmanızdan dolayı sizinle tanışmak isterim. Ve size empoze edildiğine inandığım batılı, iyi niyetle gerçeğe çevirmek üzere tartışmaya hazırım.

 

Beni bir terör örgütünü desteklemekle suçladıktan sonra tanışmak ve tartışmak mı istiyorsunuz ? Kusura bakmayın, bana 2+2=5 diye söyleyenlerle (Apocular dahil) yeter kadar tartıştım. Canım sıkılmaya başladı. İdeolojik gözlükle işlere bakan kişilerle tartışmak istemiyorum artık. Ne söylesem (ya da başka birisi söylese) boşu boşuna söylenmiş olduğu nihayet anladım. Bir şey getirmez. Benim yapabileceğim sadece şu: başka insanları bu tip propaganda ve demagojilerden uyarmak.

 

Ancak şimdilik size tavsiyemiz; Lütfen, Anadolu’muz da huzur içinde yaşadığımız vatandaşlarımızla aramıza bölücülük kokan masallarla nifak sokmaya çalışmayınız. Güneydoğu Anadolu da olduğu gibi, Doğu Karadeniz’de de huzurumuza kast etmeyiniz. Biz artık ölmek değil, huzur içinde yaşamak istiyoruz, tüm insanlar ve insanlık gibi.

 

Ecdadınıza rahmet !

Öyleyse bırakın sizin başka Türkiye’li halklara yaptığınız hakaretler ve kışkırtmaları ! Sizin bu dileğiniz hiç inandırıcı değil.

Güneydoğu Anadolu’daki olaylar ben mi yarattım yoksa TC hükümetlerinin yanlış siyaseti mi ?

 

1)Prof. Dr. M. F. KIRZIOĞLU, …

 

Midemi bulandırıyorsunuz.

 

... ANTHONY BRYER, İslam tarihi profosörü, Birmigham Üniversitesi Öğretim görevlisi, Çepniler Sayfa 193-(1962)

 

Bilmediğiniz şeyler anlatıyorsunuz. Anthony Bryer, İslam tarihi profesörü değil, ‚Centre for Byzantine, Ottoman and Modern Greek Studies’te ‚Byzantine Studies’ (Bizans etüdleri) emekli profesörüdür. Bryer’in ‚Çepniler’ başlıklı ve 1962’de yayımlanan bir yazısına rastlamadım. Bunu nereden çıkardınız ? Her halde yanlış kaynak veren birisinin yazısını kontrol etmeden tekrar-lıyorsunuz gibi geliyor.

 

Prof. Karl Koch(Wanderungen, im Pontischen Gebirge reisen )Weimaier 1846, sayfa 89’da çok ilginç bilgiler veriyor.

 

Bilgi değil, önyargılı düşüncesini ortaya koyuyor. Her halde yalnız bu bölümü için kitabı çevirdirdiniz. Bu bölümden haber aldığınız zamanda sizin için her halde kurban bayramı ve şeker bayramı aynı günde rastlamış.

Onun dışında meşhur Weimar şehrinin ismi olduğu gibi kalsın (yani Weimaier değil). Yer adlarının değiştirmesinin ihtiyaçlarımız yok. 

 

 6) Gürciyatçi M.Brosset: Çanarlar için: (Bunlar Laz’ların atası olur. Atlı ve göçebe Türk’ türler, Kaşkar’dan taht kavgası yüzünden kaçtılar. Gürcistanin Kür nehri bölgesine yerleştiler. Orbel Dolaylarını yurt edindiler.M.Ö. 360 senelerinde Gürcistani Perslere karşı iyi korudular)diye bahseder.


Bu yüzden bu Türk boyuna Gürcüler çok itibar gösterdiler. Kür nehrinin bir kolu olan ALaz dolaylarında kalanlar, Gürcü karışığı bir dil konuştular. (Gürcüce de baştaki sesli düşünce, yani (A)Laz-(Laz) kalır.)Laz kelimesi buradan çıktığı tahmin ediliyor.

 

Bu tahmin ancak sizin çevrenizde bulunuyor.

 

Gelenek, görenek ve namusa değer vermeleri bakımından Gürcülerle karıştırılamazlar.

 

Yani, Gürcülerin namussuz olduklarını mı söylemek istiyorsunuz ?

 

Gürcülerin baskısı bunların yalnız dillerini etkiledi.

 

Öyleyse, Lazca’nın ne Gürcüce ne de Türkçe olan, fakat yine Kartvel (Güney Kafkas dil grubu) dillerinin özelliğini taşıyan noktaları nasıl oluşmuş ? Niye Lazlar Gürcüce konuşmuyorlar ? Kuşkusuz birbirine yakın olan halklar arasında dil ve kültür bakımında etkilemeler var. Böyle etkilemeleri ‚baskı’ olarak değerlendirilmesi ise gerçeği saptırıyor. Bu tür baskılara özellikle 20. yüzyılda rastlanır (Sovyetler Birliği zamanında ve sonrasında). Bu yönde, Lazlara özellikle azınlıkta kaldıkları bölgelerde uygulanan baskılar Gürcüler tarafından değil, TC tarafından uygulandı. Okulda Türkçe yerine Lazca konuşan ilkokul talebelerinin dövülmesini hiç duymadınız mı ?

 

Rize yöresinin diğer bölümlerine yerleşen Türk ırklarına mensup olan Kıpçaklar, Kırgızlar, ...

 

Kırgızların doğu Karadeniz’de ne işleri vardı ? Eğer gerçekten Kıpçakların dilinin yörede konuşulan şiveye etkisi varsa bu dememektir ki Kıpçaklar oraya yerleşmişlerdir.

 

Kür nehri dolaylarında az oturduklarından dil bakımından etkilenmediler. Ana dilleri olan Türkçeyi Karadeniz dolaylarına kadar taşıyabildiler.

 

Askuroz. Aspiroz gibi dere isimlerini buna örnek gösterebiliriz. Bu kelimelerin kökü Askur, Asper olup, Türkçedir. Rumlar sonlarına –es,-os gibi ekler getirerek dillerine benzetmeye çalışmışlardır.

 

Her halde Adem ve Havva da Türktüler. Böyle iddiaları nasıl ispatlayabilirsinz ?

 

Müneccim Başı da eserinde Brosset’in iddiasını doğrular bir beyanda bulunuyor. Milâdi senelerde Oğuz kaan Kafkasya’da yaşamıştır. Iran’lıların Avrasyap dedikleri Bu Ulu Türk Hükümdari Oğuz Kaan’nın Uruğu batıya göçmüştür. Barkal dağlarının Karadeniz Bakarlarında yaşayan Türkmenler 60 000 kişi ile Tao’ya akın ettiler.(Bu akın 1301 yılında olduğuna göre, demek ki bu yıllarda 60 bin asker çıkaracak kadar Türkmen nüfusu Doğu Karadeniz’de vardı. )


7)CLAUDE CAHEN: Sorbon Üniversitesi, İslam tarihi prof., Anadolu’da Türkler- eserinde; Giriş bölümleri (Finlerin, Macarların, Samoyed’lerin, Tunguz’ların, Moğol’ların Türklere yakın bağları vardır. Milattan önce Türklerin ismi geçmiyorsa da Hun’ların ataları oldukları kesindir.
5.yy. da Avrupa‘nın göbeğinde Atilla imparatorluğunu kurdular.

 

İskitler ,nasıl tartışmasız Türk ise Uygurlar ,Guzlar, Kumanlar, Kıpçaklar, Kırgızlar, Peçenekler de Türk’dürler.

C. Cahen gibi bir profesör, İskitlerin dahi dahi Türk olduğunu tartışmasız kabul ettiğine göre miladi senelerden daha önce Rize dolaylarına Türlerin geldiği kesinlik kazanır.

 

Cahen, İskitleri gerçekten Türk olarak göstermişse, saçma bir şey yazmıştır. Herhangi bir ansiklopediye bakın, İskitlerin Doğu İrani, yani Hint-Avrupa’lı bir halk olduğunu okuyabilirsiniz. Belki Türk ansiklopediler başka bir şey yazarlar (ki onda da pek emin değilim), fakat bu ancak Türkiye’ye özgü bir görüş.  

 

Müslüman Türkler azınlıklara hiçbir zaman dil ve din yönünden baskı yapmadıklarına göre yöremizde Türkleşmiş azınlık olamaz. Baskı olsaydı en önce İstanbul’daki azınlıklara yapılırdı, sonra eksik bir dil olan Laz’caya da yapılırdı.

 

TC zamanında bile askerlik yapan gayri Müslimlerden kaç kişinin zorla sünnet edildiklerini hiç duymadınız mı ?

 

Halkın çalgısı kemençe, davul, tulumdur. Bu çalgılar tamamen Türk çalgılarıdırlar. Acaba iddia edildiği gibi dilinizi, dininizi değiştirdikten sonra bu çalgıları da muhakkak öğrenin diye baskı mı yapıldı?Hiçbir Ermeni’nin yada Rum’un tulum, kemençe çaldığı veya dininden döndüğü görülmemiştir.

 

Siz yanlış bir teori üstünde başka teori üretiyorsunuz.

Kemençe bir kere Türkçe bir kelime değil, Farsçadan geliyor. Onun dışında Yunanistan’a zorla göç eden Pontos Rumları’nın kemençe ve tulum çalmadıklarını mı bize anlatmak istiyorsunuz ? Madem ki sizce her iki müzik aleti Türk malıdır, niye onlar Anadolu’da pek yaygın değildir ve özellikle ‚katı’ Türk bölgelerinde bulunmuyor ?

 

Siz her halde hala bu saçma sapan Türk dil teorisi ruhunda yaşıyorsunuz. Her taşın altında Türklerden bir iz bulmaya uğraşıyorsunuz. İngiltere’de, İrlanda’da, Almanya’da, Çekiya’da, Balkanlarda, İberya yarım adasında, Kuzey Afrika’da ve bilmem daha nerede tulumun çesitleri varsa hepsi Türkler’den alındığını anlatmak mı istiyorsunuz ? – O kadar basit masallarla dünyayı güldürmeyin !

 

Sürmene, Of, Çaykara, Tonya, Maçka’da Pontos Rumcasını konuşanların durumu nasıl anlamak gerekir ? O konuda Konstantinos Fotiadis’in kitabını („Die Islamisierung Kleinasiens und die Kryptochristen“, Tübingen 1985, doktora tezi) size tavsiye ederim.

 

13)Lazlar ki, onların da ataları Türk’tür. Komşuları Gürcülere Gürcü, Megrellere Megrel, Türklere de Türkçe konuşanlara da SU MEĞHI derler: üç yel, üç kol/üç ok manasını taşır. Yani bu deyim Türkçe konuşanların tümüne şamil olup, Oğuz boyunun Üç oklar grubunu bize gösteren en kuvvetli delildir. Lazlara da mı böyle söyleyin diye baskı yapıldı.?KOÇ HEYKELİ. Koç, koyun, teke heykelleri Türk Ata mezarlının bir simgesi olduğu tartışmasız ispatlanmıştır. Çamlı Hemşin’de bulunan Koç heykeli burada asırlarca evvel bir Türk Ulu Atasının varlığına ve buraların sahibi olduğuna dair en kuvvetli delildir.

 

Sizin öne sürdüğünüz iddialar hep ‚tartışmasız’ oluyorlar galiba. Öyle olunca, sizinle ne tartışabiliriz ki ? Bu koç heykelli mezarlar ‚öz be öz Türk’ olsalar, bunları Anadolu’nun her tarafında ve özellikle Türklüğün çok ağır ‚bastığı’ bölgelerde bulunması gerekirdi. Bildiğim kadarıyla öyle değildir. En geç Türklerin hükümdarlığı altına düşen Dêrsim bölgesinde özellikle koç heykelli mezarlar bulunuyor. O bölgeye özellikle bugüne kadar görülen Ermenilerin kültürel etkisi var.

 

Rahip Gevond, İslam fetihlerini anlatırken: Hemşin’lilerin atalarının önce Göle dolaylarına yerleştiklerini, sonradan Acaristan ve Çoruh bölgesine inerek ,Çoruh’u karşıya geçtiklerini anlatır. Ayrıca, din yüzünden İran’dan ayrılan bu Türk boyu insanlarının kuvvetli Hristiyan olan Bizans kralı VI.KONSTANTİN tarafından himaye edilerek şimdiki Hemşin toprağına yerleştirildiklerini kaydeder.(Hemşin toprağını mülk olarak Oymak beyi Hamam Beg’e verdi) der.

 

4-5-6-7 y.y. yazılan Ermeni kaynakları Hemşin’lileri anlatırken, Turani kökenli olduklarını belirtirler.

 

İşlerinize geldiklerinde Ermeni kaynaklarına güveniyorsunuz. Bu kaynakları bir gösterin bakalım.

 

Eski binalarda ,yayla evlerinde, değirmenlerde, kurt ve koç başlarına rastlanır. Bütün bu saydıklarımız Türklere ait olup başka hiçbir milletçe sahiplenemezler...

 

O konuda yalnız bir tek örnek vereyim: meselâ Ermenistan’daki Yezidi Kürtlerinin mezartaşlarında çok koç başlarına rastlanıyor diye duydum.

Madem ki bana bir tavsiyede bulundunuz, ben de sonuçta size, sayın Arıcı, bir şey tavsiye etmek istiyorum: Bu ‚yazarlık’ işini bırakıp arıcılıkla uğraşsanız daha faydalı bir iş yapmış olursunuz, hiç olmazsa saçma sapan, uyduruk şeylerle beyinleri karıştırıp insanların huzurunu bozmamış olursunuz.

 

Türkçemi düzelten arkadaşlara (Ali Duran ve Yüksel) burada teşekkür ederim.

 

Rüdiger Benninghaus

Ocak/ Januar 2003

 

 

 

 

 

>> Seite 2

 

 

 

Seite eingerichtet: 10.September 2001

Zuletzt ergänzt: 22.Oktober 2012

 

 

 

 

 

Startseite - Home - Başsayfa

 

 

 

Besucher seit 6.10.2007 (neuer Zähler):

 

 

 

 

 

 

Counter